Bağımıza Hoşgeldiniz!

Bağın Tanımı ve Önemi

Üzüm, çok yönlü kullanım alanları sayesinde tarımsal ürünler arasında ayrıcalıklı bir yere sahiptir. Sofralık olarak taze tüketilebildiği gibi, kurutmalık üzüm, şıra, pekmez, bulama ve şaraplık üzüm gibi farklı ürünlere dönüştürülerek katma değeri yüksek bir üretim zinciri oluşturur. Bu çeşitlilik, bağcılığı hem üretici hem de tarım sanayisi açısından stratejik bir konuma taşır.

Bağlar, özellikle eğimli ve başka tarım faaliyetlerinin sınırlı olduğu alanlarda da kurulabildiği için arazi kullanım verimliliğini artırır. Aynı zamanda çok yıllık bitki örtüsü sayesinde toprağı örtülü tutar, bu da erozyon riskinin azaltılmasına ve toprak sağlığının korunmasına katkı sağlar. Bu özellikleri nedeniyle bağcılık ekolojik açıdan sürdürülebilir tarım sistemleri arasında değerlendirilir.

Bağcılığın bir diğer önemli yönü ise kırsal istihdama sağladığı katkıdır. Budama, bağ tesisi, hasat ve bakım gibi birçok işlem yoğun iş gücü gerektirir. Bu nedenle bağcılık, özellikle kırsal bölgelerde yaşayan nüfus için düzenli gelir ve istihdam kaynağı oluşturur. Akademik çalışmalar, bağcılığın pek çok bölgede yerel ekonominin ayakta kalmasında önemli bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Türkiye açısından bakıldığında ise bağcılık, tarihsel ve kültürel kökleri olan bir üretim faaliyetidir. Anadolu, asmanın gen merkezlerinden biri olarak kabul edilmekte; bu durum Türkiye’yi bağcılık açısından doğal bir avantaja sahip ülkeler arasına yerleştirmektedir. Bugün bağcılık; hem iç tüketim hem de ihracat potansiyeliyle tarım ekonomisi içinde stratejik bir öneme sahiptir.

Türkiye'de Bağcılık: Genel Görünüm

Türkiye, Anadolu’nun asmanın gen merkezlerinden biri olarak kabul edilmesi sayesinde son derece zengin bir üzüm çeşitliliğine sahiptir. Farklı iklim tipleri, yükselti değişiklikleri ve toprak yapıları; hem yerel hem de ticari değeri olan çok sayıda üzüm çeşidinin aynı ülkede yetiştirilebilmesine olanak tanır. Bu durum, Türkiye’yi bağcılık açısından dünyada çeşitlilik ve adaptasyon gücü yüksek ülkeler arasında konumlandırır.

Bölgesel farklılıklar, üzüm yetiştiriciliğinin yönünü ve kullanım amacını doğrudan etkiler. Ege Bölgesi, uzun ve sıcak yazları ile düşük nem oranı sayesinde özellikle çekirdeksiz kurutmalık üzüm üretiminde öne çıkar.Manisa ve çevresi bu özellikleriyle dünyanın da önemli kuru üzüm üretim merkezlerinden biri olarak kabul edilir.

İç Anadolu Bölgesi, karasal iklimin etkisiyle daha serin gecelere ve belirgin sıcaklık farklarına sahiptir. Bu koşullar, üzümde tane iriliği ve dengeli şeker-asit oluşumu açısından avantaj sağlar. Bu nedenle bölgede başta sofralık üzüm çeşitleri olmak üzere, şıralık ve yerel kullanım amaçlı üzüm yetiştiriciliği yaygındır.

Doğu Anadolu Bölgesi ise yüksek rakım ve daha kısa vejetasyon süresiyle bağcılıkta farklı bir profile sahiptir. Geç olgunlaşan üzüm çeşitleri bu bölgede daha yavaş gelişir; bu durum üzüm tanelerinde aroma yoğunluğunun artmasına katkı sağlar. Özellikle Elazığ, Malatya ve çevresi, geç olgunlaşan ve kalite potansiyeli yüksek çeşitleriyle dikkat çeker.

Bağın Ekonomik Değeri

Üzüm, taze tüketim, kurutmalık ve işlenmiş ürünler (pekmez, şıra, pestil, sirke ve şarap gibi) yoluyla değerlendirilebilen, tarımda katma değeri yüksek ürünlerden biridir. Aynı hammadde üzerinden farklı ürün gruplarına ulaşılabilmesi, bağcılığı hem üretici hem de tarıma dayalı sanayi açısından ekonomik olarak güçlü bir konuma taşır. Bu çok yönlü kullanım yapısı, üzüm üretimini pazarlama ve gelir çeşitliliği açısından avantajlı kılar.

Türkiye’de bağcılığın ekonomik değerini artıran en önemli unsurlardan biri, çekirdeksiz kuru üzüm üretimi ve ihracatıdır. Özellikle Ege Bölgesi’nde yoğunlaşan üretim sayesinde çekirdeksiz kuru üzüm, uzun yıllardır Türkiye’nin tarımsal ihracat kalemleri arasında yer almakta; döviz girdisi sağlayan stratejik ürünler arasında değerlendirilmektedir. Dayanıklı yapısı ve uzun raf ömrü, kuru üzümü dış pazarlarda rekabetçi kılmaktadır.

Bağcılık aynı zamanda kırsal ekonomiye canlılık kazandıran bir üretim koludur. Bağ tesisi, bakım, budama, hasat ve ürün işleme aşamaları yoğun iş gücü gerektirdiğinden, bağcılık birçok bölgede istihdam yaratan önemli bir tarımsal faaliyet olarak öne çıkar. Üzümün işlenerek farklı ürünlere dönüştürülmesi, tarıma dayalı sanayinin gelişmesine ve yerel ekonominin güçlenmesine katkı sağlar.

Bununla birlikte üzüm ve üzüm ürünleri, tarım dışı sektörlerle de güçlü bir etkileşim içindedir. Gıda sanayi, ihracat, lojistik ve son yıllarda gelişmekte olan bağ turizmi (wine tourism) gibi alanlar, bağcılığın ekonomik etkisini tarım sınırlarının ötesine taşımaktadır.

Üzüm Çeşitleri

Sofralık Üzüm Çeşitleri

Sofralık üzümler, doğrudan taze tüketim amacıyla yetiştirilen; iri taneli, ince kabuklu, dengeli aromaya sahip ve görsel kalitesi yüksek çeşitlerden oluşur. Tüketici tercihleri doğrultusunda bu üzüm grubu; genellikle parlak renkli, düzgün salkımlı ve raf ömrü yüksek özellikler taşır. Sofralık üzüm çeşitlerinde görünüm, tane iriliği ve dayanıklılık en belirleyici kriterlerdir.

Türkiye’de yaygın olarak yetiştirilen başlıca sofralık üzüm çeşitleri şunlardır:
Razakı, Çavuş, Yalova İncisi, Italia, Red Globe ve sofralık amaçlı Sultani Çekirdeksiz. Bu çeşitlerin her biri, iklim isteği, olgunlaşma zamanı ve bakım hassasiyeti açısından farklı özellikler gösterir.

Türkiye'de Yetiştirilen Başlıca Şaraplık Üzüm Çeşitleri

Öküzgözü, Boğazkere, Narince, Emir, Kalecik Karası, Cabernet Sauvignon

Şaraplık üzümler; sofralık üzümlerden farklı olarak, doğrudan taze tüketime değil, şarap üretimine uygun şeker–asit dengesi, aroma yoğunluğu ve kabuk–çekirdek yapısı ile öne çıkar. Türkiye, asmanın anavatanı olarak kabul edilen coğrafyalardan biri olması sayesinde hem yerel hem de uluslararası birçok şaraplık üzüm çeşidinin yetişmesine olanak tanır. Günümüzde Türkiye’de şarap üretiminde kullanılan üzümler yerli çeşitlerin karakteristik yapısını ve uluslararası üzüm çeşitlerinin bilinen şarap stillerini bir araya getirerek zengin bir çeşitlilik sunar.

Kurutmalık Üzüm Çeşitleri

Türkiye, üzümün anavatanlarından biri olarak kurutmalık üzüm çeşitleri açısından dünyada sayılı ülkeler arasında yer alır. Özellikle iklim koşulları, uzun güneşlenme süresi ve geleneksel bağcılık kültürü sayesinde Türkiye’de yetiştirilen üzümler, doğal yöntemlerle kurutmaya son derece elverişli bir yapıya sahiptir. Kurutmalık üzüm üretiminde tane yapısı, kabuk kalınlığı, çekirdek durumu ve doğal şeker oranı gibi özellikler belirleyici olur.

Türkiye’de kurutmalık üzüm denildiğinde ilk akla gelen çeşit Sultani çekirdeksiz üzüm olsa da, çekirdekli kurutmalık üzümler de özellikle yöresel tüketimde önemli bir yere sahiptir. Hem iç pazarda hem de ihracatta değerlendirilen bu çeşitler kuru üzüm, çerezlik ürünler ve geleneksel gıda üretimi gibi farklı kullanım alanlarına sahiptir.

Bağ Tesisi ve Yetiştiricilik

Uzmanımızdan Öneriler

Bağ kurulumu aşamasında yapılan hatalar, daha sonraki yıllarda telafisi en zor sorunlara yol açabilir. Bu nedenle analiz yapılmadan ve arazi iyi tanınmadan bağ tesisine başlanmaması önerilir.

Uzmanımızdan Öneriler

• Dikim aralığı belirlenirken sadece ilk yıllardaki gelişim değil, asmanın olgun dönemde ulaşacağı büyüklük mutlaka dikkate alınmalıdır.
• Bağ kurulumu öncesinde bölgenin koşullarına uygun anaç konusunda teknik destek alınması ve denemeleri yapılmış anaçların tercih edilmesi önerilir.

Terbiye Sistemleri ve Önemi

Terbiye sistemi, bağ tesisinde asmanın nasıl şekillendirileceğini ve yetiştirileceğini belirleyen temel yapıdır. Doğru terbiye sistemi seçimi üzüm çeşidine, yetiştirme amacına (sofralık, kurutmalık, şaraplık) ve bölgenin iklim koşullarına göre yapılmalıdır.
Yanlış seçilen terbiye sistemi düşük verim, artan işçilik, hastalık riski ve kalite kaybına neden olabilir. Bu nedenle terbiye sistemi, bağ kurulumu aşamasında öncelikli olarak planlanmalıdır.

Terbiye Sistemi Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

Terbiye sistemi belirlenirken şu faktörler birlikte değerlendirilmelidir:

• Üzüm çeşidinin gelişme gücü
• Üretim amacı (sofralık, kurutmalık, şaraplık)
• Üretim amacı (sofralık, kurutmalık, şaraplık)
• İklim ve yağış durumu
• Mekanizasyon ve işçilik imkânları
• Uzun vadeli bakım maliyetleri

Her terbiye sistemi her koşula uygun değildir. Bu yüzden “en yaygın” olan değil, en uygun olan sistem tercih edilmelidir.

Yaygın Terbiye Sistemleri

Goble (Serbest Terbiye)
Goble terbiye sistemi, özellikle kurak ve yarı kurak bölgelerde yaygın olarak kullanılır. Asma gövdesi kısa tutulur ve destek sistemi gerektirmez. Su ihtiyacı düşüktür ve masrafı görece azdır. Daha çok geleneksel bağcılık yapılan alanlarda tercih edilir.

Telli Sistem / Guyot
Telli terbiye sistemleri (tek veya çift Guyot), modern bağcılıkta en yaygın kullanılan sistemler arasındadır. Asmalar teller üzerinde yönlendirilir, böylece bitki gelişimi kontrol altına alınır. Mekanizasyona uygundur ve düzenli, kontrollü üretim sağlar.

Pergola (Yüksek Terbiye)
Pergola sistemi, asmanın yukarı doğru yönlendirildiği ve salkımların aşağıda kaldığı bir terbiye şeklidir. Özellikle sofralık üzüm üretiminde tercih edilir. Salkım ve tane kalitesini artırmaya yönelik bir sistemdir.

Her bağın iklimi, toprağı ve yetiştirme koşulları farklıdır. Bu nedenle aynı üzüm çeşidi farklı bölgelerde farklı terbiye sistemleriyle başarılı sonuç verebilir. Aşağıdaki öneriler, Türkiye'de yaygın uygulamalara dayanmaktadır. En doğru tercih için bağınızın koşullarını, üretim hedeflerinizi ve bölgenizdeki uzman tavsiyelerini birlikte değerlendirmenizi öneririz.

Budama Teknikleri ve Takvimi

Budama, üzüm bağlarında verim ve kaliteyi doğrudan etkileyen en önemli uygulamalardan biridir. Doğru zamanda ve doğru yoğunlukta yapılan budama; güneşlenmeyi artırır, hastalık riskini azaltır ve bitkinin enerjisini kaliteli ürün oluşturmaya yönlendirir. Budama planı oluşturulurken üzüm çeşidi, terbiye sistemi, iklim koşulları ve üretim amacı birlikte değerlendirilmelidir.
Yanlış veya düzensiz budama ise hem verim kaybına hem de düzensiz sürgün gelişimine neden olabilir.

Budama sayesinde:

• Asmanın vejetatif (sürgün) ve generatif (ürün) dengesi kurulur
• Üzüm salkımları daha iyi havalanır ve güneş alır
• Hastalık ve zararlı baskısı azalır
• Ürün kalitesi ve sürdürülebilir verim sağlanır

Düzeltme Budamaları - Sezon Sezon İçi Doğru Müdahaleler

Düzeltme budaması, bağda gelişim sezonu boyunca ortaya çıkan hataları ve dengesizlikleri gidermek amacıyla yapılan budama uygulamalarıdır. Kış veya yaz budamalarına ek olarak, duruma bağlı ve hedefli işlemler içerir.
Düzeltme budamaları sofralık, kurutmalık ve şaraplık tüm üzüm çeşitlerinde, bağın genel sağlığını korumak için kritik bir rol oynar.

Düzeltme Budaması Neden Yapılır?

Bağda sezon içinde yanlış yönlü sürgün gelişimi, aşırı sıklaşma, kırılma veya hastalık riski, dengesiz ürün yükü oluşabilir. Bu durumlara zamanında müdahale edilmezse hem hastalık baskısı artar hem de ürün kalitesi düşer.
Düzeltme budaması, bu sorunlara gecikmeden müdahale edilmesini sağlar.

Uzmanımızdan Öneriler:

• Budama zamanı bölgenin iklim koşullarına ve don riskine göre değişiklik gösterebilir. Soğuk bölgelerde budamanın, don riski azaldıktan sonra yapılması önerilir.
• Çok erken budama, don riskini artırabilir.
• Aşırı sert budama, asmayı zayıflatabilir.
• Yetersiz budama ise aşırı sürgün ve düşük kaliteye yol açabilir.

Sulama ve Toprak Yönetimi

Bağlarda doğru sulama ve toprak yönetimi hem verim hem de hastalık riskinin azaltılması açısından kritik öneme sahiptir. Damla sulama sistemi, suyun kontrollü ve doğrudan kök bölgesine verilmesini sağladığı için özellikle tercih edilmelidir. Aşırı sulama ise toprakta hava boşluklarını azaltarak kök çürüklükleri ile birlikte botrytis (külleme benzeri fungal hastalıklar) riskini artırır. Bu nedenle toprak yapısı, drenaj durumu ve iklim koşulları dikkate alınarak dengeli bir sulama programı uygulanmalıdır.

Sulama Zamanlaması

Bağlarda sulama, yalnızca su vermek değil doğru zamanda su vermek anlamına gelir. Özellikle çiçeklenme ve salkım gelişim dönemlerinde su stresi, tane iriliği ve verimi olumsuz etkileyebilir. Hasat dönemine yakın aşırı sulama, botrytis (kurşuni küf) riskini artırabileceğinden sulama dikkatli yönetilmelidir.

Toprak Drenajının Önemi

Su tutma kapasitesi yüksek veya ağır bünyeli topraklarda drenaj mutlaka kontrol edilmelidir. Kök bölgesinde uzun süre kalan su, oksijen eksikliğine neden olarak kök çürüklüklerini tetikler. Gerekirse dikim öncesi drenaj kanalları açılmalı veya toprak yapısı iyileştirilmelidir.

Toprak Yapısına Göre Sulama

Her bağ toprağının su ihtiyacı aynı değildir. Kumlu topraklar suyu hızlı kaybettiği için daha sık ama az miktarda, killi topraklar ise suyu daha uzun süre tuttuğu için daha seyrek ve kontrollü sulanmalıdır. Bu denge, hem su tasarrufu sağlar hem de hastalık riskini azaltır.

Damla Sulamanın Avantajları Nelerdir?

Damla sulama sistemi, bitkinin ihtiyacı olan suyla birlikte besin maddelerinin de doğrudan kök bölgesine verilmesine imkân tanır. Bu yöntem, gübre kaybını azaltır ve bitkinin besin alımını daha verimli hale getirir.

Bağlarda Aşırı Sulamanın Zararları

Aşırı sulama, kök bölgesinde hava boşluklarını azaltarak asmanın ihtiyaç duyduğu oksijenin köklere ulaşmasını engeller. Bu durum özellikle kök çürüklüğü ve kök boğazı hastalıklarının oluşmasına zemin hazırlar. Toprakta sürekli yüksek nem bulunması, botrytis (kurşuni küf) gibi mantari hastalıkların bağ içinde hızla yayılmasına neden olur.

Ayrıca aşırı su verilen bağlarda sürgün gelişimi artar ancak generatif gelişim (salkım ve tane) zayıflar, hasat döneminde düzensiz ve gecikmiş olgunlaşma görülür, tane iriliği ve şeker birikimi olumsuz etkilenir uzun vadede verim kaybı ve kalite düşüşü yaşanır.

Bağlarda Aşırı Sulamanın En Yaygın Belirtileri

Üreticiler aşırı sulamayı çoğu zaman aşağıdaki belirtilerle fark edebilir:

• Asmalarda aşırı sürgün ve yaprak gelişimi, ancak zayıf salkım oluşumu
• Yaprakların sağlıklı yeşil görünümünü kaybederek sararması veya soluklaşması
• Günün serin saatlerinde bile görülebilen yaprak pörsümeleri
• Köklerin zayıflaması, kahverengileşmesi ve kök bölgesinde kötü koku
• Sulamadan uzun süre sonra bile toprakta su birikmesi ve çamurumsu yapı
• Bağ içinde nemin artmasına bağlı olarak botrytis ve diğer mantar hastalıklarında artış

Uzmanımızdan Öneriler

Bağlarda amaç “çok su” değil, doğru zamanda ve doğru miktarda su vermektir. Aşırı sulamadan kaçınmak kök sağlığını korur, hastalık riskini azaltır ve dengeli bir vejetatif-generatif gelişim sağlar.

Gübreleme Programı

Bağlarda doğru besleme programı mutlaka toprak ve yaprak analizlerine dayanmalıdır. Analiz sonuçlarına göre hazırlanan dengeli bir besleme programı, hem verimliliği artırır hem de kalite kayıplarının önüne geçer. Özellikle azot (N) ve potasyum (K) dengesi, bağcılıkta dikkatle yönetilmesi gereken temel unsurlardır.

Bağda Azot (N) Yönetimi

Azot sürgün gelişimi, yaprak alanı ve fotosentez kapasitesi üzerinde doğrudan etkilidir. Vejetasyonun erken dönemlerinde yeterli azot, asmanın sağlıklı gelişimi için gereklidir. Ancak azotun aşırı veya geç dönemde uygulanması, aşırı vejetatif gelişmeye neden olur. Bu durum salkım oluşumunu zayıflatabilir, olgunlaşmayı geciktirebilir, tane kalitesini ve şeker birikimini düşürebilir, bağ içinde nem artışına bağlı olarak botrytis riskini yükseltebilir.
Bu nedenle azot uygulamaları, dönemsel ihtiyaçlara göre sınırlı ve kontrollü yapılmalıdır.

Bağda Potasyum (K) Yönetimi

Potasyum, bağcılıkta kalite elementlerinin başında gelir. Tane iriliği, şeker birikimi (°Brix), renk oluşumu ve genel meyve kalitesi üzerinde belirleyici rol oynar. Yetersiz potasyum zayıf tane gelişimine, düşük şeker oranına, düzensiz olgunlaşmaya neden olabilir.
Potasyum uygulamaları özellikle tane tutumu sonrası ve olgunlaşma dönemine doğru önem kazanır.

Mikro Besin Elementleri

Demir (Fe), çinko (Zn), mangan (Mn) ve bor (B) gibi mikro besin elementleri, bağlarda sıkça eksikliği görülen unsurlardır. Bu elementlerin eksikliği yapraklarda sararma, zayıf sürgün gelişimi ve düşük verimle kendini gösterebilir. Mikro besin uygulamaları mutlaka analiz sonuçlarına göre planlanmalı, gereksiz ve bilinçsiz uygulamalardan kaçınılmalıdır.

Uzmanımızdan Öneriler

Bağlarda amaç, daha fazla gübre değil; doğru zamanda, doğru dozda ve dengeli besleme yapmaktır. Analize dayalı gübreleme hem maliyetleri kontrol altında tutar hem de sürdürülebilir ve kaliteli üretimi destekler.

Bağlarda Sık Yapılan Gübreleme Hataları Nelerdir?

Bağlarda gübreleme, verim ve kaliteyi doğrudan etkileyen en önemli uygulamalardan biridir. Ancak doğru planlanmadığında gübreleme beklenen faydayı sağlamadığı gibi hastalık riski, kalite kaybı ve gereksiz maliyet artışına yol açabilir.

Toprak ve Yaprak Analizi Yapmadan Gübreleme

En yaygın hataların başında, analiz yapılmadan standart veya alışkanlığa dayalı gübreleme gelir. Toprağın ve bitkinin gerçek ihtiyacı bilinmeden yapılan uygulamalar, bazı besin elementlerinin fazlalığına bazıların ise eksikliğine neden olabilir. Bu durum hem verimi hem de bağın uzun vadeli sağlığını olumsuz etkiler.

Azotun Aşırı veya Yanlış Zamanda Kullanılması

Azot, sürgün ve yaprak gelişimi için gerekli olsa da aşırı kullanımı bağlarda ciddi problemlere yol açar. Fazla azot aşırı vegetatif gelişmeye, zayıf salkım ve tane oluşumuna, geç olgunlaşmaya ve düşük şeker birikimine, Botrytis ve diğer mantar hastalıklarında artışa neden olabilir. Özellikle hasada yakın dönemde yapılan azot uygulamaları kalite açısından risklidir.

Potasyumun İhmal Edilmesi

Bazı bağlarda azot ağırlıklı besleme yapılırken potasyum uygulamaları geri planda kalır. Potasyum eksikliği ise küçük tane yapısı, düşük şeker oranı, düzensiz ve geç olgunlaşma gibi sorunlara yol açar. Kaliteli üzüm üretimi için azot-potasyum dengesi mutlaka korunmalıdır.

Mikro Besin Elementlerinin Göz Ardı Edilmesi

Demir, çinko, bor ve mangan gibi mikro besin elementleri düşük dozlarda gerekli olmasına rağmen, eksiklikleri ciddi verim ve kalite kayıplarına neden olabilir. Belirti görülmeden yapılan bilinçsiz uygulamalar yerine, mikro besinler mutlaka analiz sonuçlarına göre programlanmalıdır.

Tek Yönteme Bağımlı Besleme

Sadece topraktan veya sadece yapraktan besleme yapılması da yaygın bir hatadır. Bitkinin gelişim dönemine göre topraktan ve yapraktan uygulamalar birlikte planlanmalı, ani eksiklik durumlarında hızlı etki sağlayan yapraktan uygulamalara yer verilmelidir.

Daha Fazla Gübre = Daha Fazla Verim Yanılgısı

Gübre miktarının artırılması her zaman verimi arttırmaz. Aksine, aşırı gübreleme toprak dengesinin bozulmasına, tuzluluk ve kök problemlerine, gereksiz maliyet artışına neden olabilir.

Hasat Zamanlaması ve Teknikleri

Bağlarda hasat kalite, verim ve pazar değeri ile doğrudan ilişkilidir. Doğru hasat zamanı ve uygun hasat teknikleri, sezon boyunca yapılan tüm bakım uygulamalarının karşılığını almak açısından kritik öneme sahiptir.

Hasat Zamanı Nasıl Belirlenir?

Hasat zamanlaması çeşit, yetiştirme amacı (sofralık, kurutmalık, şaraplık), iklim koşulları ve bağın genel durumu dikkate alınarak belirlenmelidir. Hasada karar verirken aşağıdaki kriterler göz önünde bulundurulmalıdır:

✅ Hasat Öncesi Olgunluk Kontrol Listesi

• Şeker birikimi yeterli mi?
  Üzümlerde hedeflenen °Brix değerine ulaşılmış olmalıdır.

• Şeker-asit dengesi uygun mu?
  Çeşide ve kullanım amacına göre dengeli tat profili oluşmuş olmalıdır.

• Renk gelişimi tamamlandı mı?
  Çeşide özgü renk oluşumu yeterli seviyeye ulaşmış olmalıdır.

• Aroma ve lezzet gelişimi yeterli mi?
  Özellikle kaliteli üretim hedeflenen bağlarda aromatik olgunluk kontrol edilmelidir.

• Tane sertliği uygun mu?
  Taneler ne çok sert ne de aşırı yumuşak olmalıdır.

• Kabuk yapısı sağlıklı mı?
  Kabuk dayanıklılığı korunmuş, çatlama belirtisi olmamalıdır.

• Çatlama veya çürüme riski var mı?
  Hasadın gecikmesi durumunda tane çatlaması, kurşuni küf ve diğer çürüklük riskleri artabileceğinden bağ düzenli kontrol edilmelidir.

Hasadın erken yapılması verim ve kalite kaybına, geç yapılması ise botrytis (kurşuni küf) ve tane dökülmesi gibi sorunlara yol açabilir.

Hasat Öncesi Dikkat Edilmesi Gerekenler

Hasattan önce bağın sağlık durumu mutlaka kontrol edilmelidir. Özellikle aşırı sulama veya aşırı azotlu gübreleme yapılmış bağlarda hasat geciktirilirse kalite sorunları daha belirgin hale gelir. Hasat öncesi dönemde?

• Sulama azaltılmalı veya tamamen kesilmeli
• Bağ içi nem artırıcı uygulamalardan kaçınılmalı
• Hastalıklı ve çürük salkımlar önceden ayıklanmalıdır.

Hasat Teknikleri

Hasatta uygulanacak teknik, üzümün kullanım amacına göre değişiklik gösterir:

• Elle hasat: Sofralık ve kaliteli üretim yapılan bağlarda tercih edilir. Salkımlar zarar görmeden kesildiği için kalite korunur.
• Makinalı hasat: Geniş alanlarda ve endüstriyel üretimde zaman ve işçilik avantajı sağlar. Ancak tane zedelenmesi riski daha yüksektir.

Elle hasatta keskin ve temiz ekipman kullanılmalı, salkımlar ezilmeden ve yere temas ettirilmeden kasalara yerleştirilmelidir.

Hasat Sırasında Yapılan Hatalar

Hasat sırasında yapılan yanlış uygulamalar, ürün kaybını artırabilir:

• Günün çok sıcak saatlerinde hasat yapılması,
• Salkımların aşırı sık kasalanması,
• Hasat edilen üzümlerin bağda veya güneş altında bekletilmesi,
• Çürük ve sağlıklı ürünlerin birlikte toplanması/

Bu uygulamalar, özellikle botrytis ve kalite kayıplarını artırır.

Uzmanımızdan Öneriler

Bağlarda başarılı bir hasat için amaç doğru zamanda, doğru yöntemle ve ürünü koruyarak hasat yapmaktır. Doğru hasat zamanı, sezon boyunca yapılan sulama ve besleme yönetiminin en önemli tamamlayıcısıdır.

Hasadın Erken Yapılmasının Sonuçları

Üzüm yeterli olgunluğa ulaşmadan yapılan erken hasat, özellikle kaliteli üretim hedeflenen bağlarda ciddi kayıplar yaratır. Erken hasadın başlıca sonuçları şunlardır:

• Tanelerde yetersiz şeker birikimi (düşük °Brix)
• Yüksek asit oranına bağlı denge bozukluğu
• Tane iriliğinin ve dolgunluğun istenen seviyeye ulaşmaması
• Aromatik gelişimin tamamlanmaması
• Kurutmalık ve sofralık üzümlerde pazarlanabilirlik kaybı

Erken hasat edilen üzümler, görünüm ve tat açısından hedeflenen kaliteyi yakalayamaz.

Hasadın Geç Yapılmasının Sonuçları

Hasadın gereğinden fazla geciktirilmesi ise özellikle hastalık ve ürün kaybı riskini artırır. Geç hasadın olası sonuçları:

• Botrytis (kurşuni küf) başta olmak üzere çürüklük riskinde artış
• Tanelerde yumuşama, çatlama ve dökülme
• Salkımlarda zarar görmeye bağlı verim kaybı
• Aşırı olgunlaşmaya bağlı aromatik dengenin bozulması
• Hasat ve taşıma sırasında zedelenmeye karşı hassasiyetin artması

Ayrıca geç hasat, bağ içinde kalma süresi uzayan ürünün iklimsel risklere (yağış, nem, ani sıcaklık değişimleri) daha fazla maruz kalmasına neden olur.

Uzmanımızdan Öneriler

Doğru hasat zamanı ne erken ne geç olacak şekilde, üzümün hedeflenen kullanım amacına uygun olgunluğa ulaştığı andır. Şeker-asit dengesi, tane yapısı ve bağın sağlık durumu birlikte değerlendirilerek yapılan hasat, kalite ve verimi korumanın anahtarıdır.

Mildiyö (Plasmopara viticola)

Belirti: Yaprak alt yüzeyinde beyaz küf, yağ lekesi görünümü
Neden: Yağışlı ve nemli hava
Mücadele: Kültürel ve kimyasal mücadele - erken uyarı sistemleri

Mildiyö belirtileri nelerdir?

Bağ mildiyösü, asmanın tüm yeşil kısımlarında görülebilen ve özellikle yağışlı-nemli dönemlerde hızlı ilerleyebilen bir hastalıktır.
Yapraklarda tipik belirtisi: yaprağın üst yüzeyinde sarımtırak “yağ lekeleri” oluşur ve uygun (nemli) koşullarda bu lekelerin alt yüzeyinde beyaz renkli mantar tabakası görülür.
Yaprakta ilerleme: Lekeler büyüdükçe ortaları kızarabilir ve zamanla dökülme görülebilir.
Sürgünlerde: Sürgünlerin üzerinde eliptik lekeler meydana gelebilir ve şiddetli durumlarda sürgün kurumaları görülebilir.
Çiçek salkımlarında: Çiçek salkımları enfekte olduğunda mantar tabakası salkımı kaplayabilir, kısa zamanda kahverengileşip kuruyarak dökülme görülebilir.
Tanelerde: Taneler küçükken daha hassastır ve mantar tabakasına bağlı grimsi renklenme görülebilir. Beyaz çeşitlerde mat grimsi-yeşil, siyah çeşitlerde pembemsi kırmızı renge dönüşüm bildirilmektedir.
Belirtilerin görülme zamanı: Genellikle sürgünler yaklaşık 25 cm olduğunda hastalık görülmeye başlar.

Mildiyö Neden Olur?

Üzüm bağlarında mildiyö hastalığına neden olan etmen, yaşam döngüsünü büyük ölçüde yağış ve yaprak ıslaklığına bağlı olarak sürdürür. Hastalık etmeni kışı, bağda yere dökülmüş enfekteli yapraklarda geçirir. İlkbaharda sıcaklıkların 10°C'nin üzerine çıkması ve yağışların başlamasıyla birlikte aktif hale gelir. Yağmur damlalarıyla taşınan sporlar, ıslak yaprak yüzeylerine ulaştığında çimlenerek bitkiye giriş yapar. Enfeksiyonlar genellikle yaprakların alt yüzeyindeki stomalardan gerçekleşir. Uygun nem ve sıcaklık koşullarında hastalık hızla yayılır; yaprakların altında oluşan beyaz fungal örtüden yayılan yeni sporlar rüzgâr ve yağmurla taşınarak sekonder enfeksiyonlara neden olur. Mildiyö gelişimi için en uygun sıcaklıklar genellikle 15-25°C aralığındadır. Sıcaklık yükseldikçe hastalığın kuluçka süresi kısalırken, 30°C'nin üzerindeki sıcaklıklarda etmen canlılığını kaybeder. Özellikle yağışlı kış ve ilkbahar dönemlerinin ardından görülen nemli ve aralıklı yağışlı yaz koşulları, bağlarda şiddetli mildiyö salgınlarının ortaya çıkmasına zemin hazırlar.

Tedavi ve Çözümler

1) Kültürel Önlemler

• Hastalıklı sürgünler dipten kesilip uzaklaştırılmalıdır.
• Asmaların altı hastalıklı yapraklar ve yabancı otlardan temiz tutulmalıdır.
• Gereğinden fazla sulamadan kaçınılmalıdır.

2) Kimyasal Mücadele

• İlaçlamanın, il/ilçe müdürlüklerince yapılan uyarıya göre yürütülmesi gerekir.
• Kullanılacak ilaçlar ve dozlar için en yakın il/ilçe müdürlüklerine, bitki koruma ürünleri bayilerine başvurabilirsiniz.
• Hastalıkla mücadele için düzenli saha kontrolleri çok önemlidir.
• Kışlık sporlarla bulaşma koşulları için; sürgünlerin 5–6 cm olması, toprak neminin en az %70 ve belli süre korunması ve duyarlı organlarda en az 2 saat ıslaklık gibi kriterler aktarılmıştır.

Kullanılacak ilaçlar ve dozların il/ilçe müdürlükleri ve reçete yazma yetkisi bulunan kişilerce belirlenmesi gerektiğini ve uygulamanın uygun zamanda/dozda yapılmasını unutmayınız.

Külleme (Erysiphe necator)

Belirti: Yaprak ve tanelerde beyaz toz
Neden: Ilık ve kuru hava
Mücadele: Kültürel ve kimyasal mücadele - erken uyarı sistemleri

Külleme (Erysiphe necator) belirtileri nelerdir?

Bağ küllemesi, asmanın tüm yeşil organlarında (yaprak, sap, sürgün, salkım) görülebilen ve erken müdahale edilmediğinde kaliteyi hızlı düşüren bir hastalıktır.
Yapraklarda (erken dönem): Genç yapraklarda başlangıçta hastalık zor fark edilir. Çoğu zaman yaprağın üst yüzeyinde yağ lekesine benzeyen sarımsı / parlak lekeler şeklinde başlar.

• Yapraklarda (ileri dönem): Yaprak yaşlandıkça parlaklığını kaybeder, kalınlaşır-gevrekleşir ve kenardan içe doğru kıvrılır. yüzeyde grimsi beyaz, tozlu/pudramsı bir tabaka belirginleşir.
• Sürgünlerde: Sürgünler yeşilken hastalıklı kısımlarda siyaha yakın koyu kahverengi lekeler oluşabilir; sezon ilerledikçe renk tonu değişebilir.
• Salkım ve tanelerde: Erken enfeksiyonda taneler küçük kalabilir; olgunlaşmaya yakın enfeksiyonda tanelerde sap doğrultusunda çatlama görülebilir.

Külleme Neden Oluşur?

Bağlarda külleme hastalığına neden olan etmen, kışı genellikle tomurcuk pulları arasında ve asma çubuklarında miselyum halinde geçirir. İlkbaharda tomurcukların uyanmasıyla birlikte aktifleşen hastalık, uygun çevre koşullarında hızla yayılabilir. Külleme gelişimi için en uygun sıcaklıklar 20-27°C aralığındadır ve özellikle gündüzlerin sıcak, gecelerin ise daha serin geçtiği dönemlerde hastalık riski artar. Külleme etmeni, yüksek nemli koşulları sevse de çimlenebilmek için yaprak üzerinde serbest suya ihtiyaç duymaz; bu nedenle yağışın az olduğu dönemlerde de görülebilir. Bulutlu günler ve düşük güneşlenme süresi hastalığın gelişimini desteklerken, yoğun yağışlar sporları yapraklardan uzaklaştırarak veya miselyuma zarar vererek hastalık baskısını azaltabilir. Bu nedenle üreticiler arasında küllemenin "yağışı sevmediği" şeklinde bilinen gözlem çoğu zaman doğru kabul edilir. Hastalık, oluşan sporların rüzgârla taşınması sayesinde kısa sürede bağ içerisinde ve çevredeki bağlara yayılabilir.

Uzmanımızdan Öneriler

Külleme için “tek hamle” yerine; kültürel önlemler + doğru zamanlı kimyasal mücadele + direnç yönetimi birlikte kurgulanmalıdır.

1) Kültürel Önlemler

Kimyasal mücadelenin etkinliği için omca içinde hava akımı sağlamak, taç kısmında yeşil budama yapmak önemlidir.

2) Kimyasal Mücadele

• İlaçlamanın, il/ilçe müdürlüklerince yapılan uyarıya göre yürütülmesi gerekir.
• Kullanılacak ilaçlar ve dozlar için en yakın il/ilçe müdürlüklerine, bitki koruma ürünleri bayilerine başvurabilirsiniz.
• Hastalıkla mücadele için düzenli saha kontrolleri çok önemlidir.

Kullanılacak ilaçlar ve dozların il/ilçe müdürlükleri ve reçete yazma yetkisi bulunan kişilerce belirlenmesi gerektiğini; uygulamanın uygun zamanda/dozda yapılmasını unutmayınız.

3) Direnç Yönetimi

İlaçlama programı planlamasında aynı etki mekanizmasından olan zirai ilaçları ard arda kullanmamak hastalık mücadelesinde başarı şansını artırır.

Botrytis / Gri Küf (Botrytis cinerea)

Botryis / Gri Küf Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

Botrytis (gri küf), bağlarda özellikle çiçeklenme dönemi ve olgunlaşmaya yakın safhalarda sorun yaratan, kalite kaybı etkisi yüksek bir mantar hastalığıdır. Belirtiler çoğunlukla salkım ve tanelerde görülür, ancak uygun koşullarda yaprak ve sürgünleri de etkileyebilir.

• Çiçek ve salkımlarda:
  Çiçeklenme döneminde enfeksiyon gerçekleştiğinde, döllenme başarısız olur ve çiçek dökülmeleri artar. Salkım ekseninde kahverengileşme ve kuruma görülebilir.
• Üzüm tanelerinde:Tanelerde önce yumuşama ve su kaybı başlar. Ardından yüzeyde gri-kül renginde, tozumsu bir küf tabakası oluşur. Enfekte taneler hızla çürür ve komşu tanelere bulaşarak tüm salkımı kayba uğratabilir. Aynı zamanda salkımlarda sıvı akıntısı görülebilir.
• Özellikle sık salkımlı ve ince kabuklu çeşitlerde hasada yakın dönemde ani salkım çürümeleri görülür. Bu durum hem sofralık hem şaraplık üzümlerde ciddi kalite ve verim kaybına neden olur.
• Botrytis ile latent (gizli) enfekte olmuş üzümler, hasat sonrası taşıma ve depolama sırasında hızlı bozulma gösterir.
• Depolama ve hasat sonrası:
  Botrytis ile latent (gizli) enfekte olmuş üzümler, hasat sonrası taşıma ve depolama sırasında hızlı bozulma gösterir.

Botryis / Gri Küf Hastalığı Neden Olur?

Bağlarda kurşuni küf hastalığına neden olan Botrytis cinerea, çok sayıda bitki türünde yaşayabilen ve çevre koşullarına oldukça duyarlı bir fungustur. Hastalığın ortaya çıkışı çoğunlukla bağ içerisindeki nem oranı, hava sirkülasyonu ve yetiştiricilik uygulamalarıyla yakından ilişkilidir. Özellikle uzun süreli yağışlar, sabah çiyleri ve sisli hava koşulları salkımlar üzerinde nem birikmesine neden olarak enfeksiyon riskini artırır. Sık dikim yapılan, havalanması yetersiz veya aşırı sürgün yoğunluğuna sahip bağlarda nem daha uzun süre kaldığından hastalık gelişimi kolaylaşır. Ayrıca dolu zararı, böcek beslenmesi, tane çatlaması ve diğer mekanik yaralanmalar, fungusun tanelere giriş yapması için uygun ortam oluşturur. Fazla azotlu gübreleme sonucu ortaya çıkan aşırı vejetatif gelişme de salkım içi hava dolaşımını azaltarak Botrytis gelişimini teşvik edebilir. Bu nedenle kurşuni küf, özellikle nemli mikroklimaya sahip ve salkım yoğunluğu yüksek bağlarda daha sık görülür.

Uzmanımızdan Öneriler

Botrytis ile mücadelede erken dönem yönetimi ve önleyici stratejiler kritik öneme sahiptir. Hastalık görüldükten sonra yapılan geç müdahaleler genellikle yeterli olmaz.

Kültürel Önlemler

• Bağ içinde hava ve ışık sirkülasyonunu artıracak doğru budama ve sürgün seyreltme yapılmalıdır.
• Sık salkımlı çeşitlerde yaprak alma uygulamaları dikkatli şekilde planlanmalıdır.
• Aşırı sulamadan ve hasada yakın dönemde yüksek nem oluşturan uygulamalardan kaçınılmalıdır.

Kimyasal Mücadele (İlaçlama)

Botrytis (Kurşuni Küf) Mücadelesinde Serifel^® Kullanımı

Botrytis (kurşuni küf) ile mücadelede kültürel önlemler kadar doğru zamanda yapılan koruyucu uygulamalar da önemlidir. Bağ içerisinde havalanmanın artırılması, aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılması ve salkım yaralanmalarının azaltılması hastalık riskini düşürür. Bu uygulamaları desteklemek amacıyla biyolojik fungusitler program içerisinde değerlendirilebilir.
Serifel^®, etken maddesi Bacillus amyloliquefaciens MBI600 olan biyolojik bir fungusittir. Ürün, bitki yüzeyini hızla kaplayarak hastalık etmenleriyle yaşam alanı ve besin için rekabete girer. Ayrıca ürettiği doğal metabolitlerle hastalık baskısının azaltılmasına katkı sağlar.
Bağlarda kurşuni küf (Botrytis cinerea) hedefinde kullanım ruhsatına sahip olan Serifel^®, 50 g/100 L su dozunda uygulanabilmektedir. Hasat öncesi bekleme süresinin 0 gün olması ve kalıntı bırakmaması nedeniyle özellikle hasada yakın dönemlerde programlara esnek şekilde dahil edilebilen bir çözümdür.
Organik tarım programları, entegre mücadele uygulamaları ve faydalı organizmaların korunmasının hedeflendiği üretim sistemlerinde de tercih edilebilen Serifel^®, Botrytis riskinin yüksek olduğu dönemlerde koruyucu yaklaşımla kullanıldığında bağlarda sağlıklı ve kaliteli ürün elde edilmesine destek olabilir.

Entegre Yaklaşım

• Botrytis mücadelesi tek başına ilaçlamaya dayandırılmamalı; salkım güvesi kontrolü, dengeli besleme ve uygun terbiye sistemiyle birlikte ele alınmalıdır.

Botrytis çözümümüz için tıklayın: Serifel^®

Esca ve Ahşap Hastalıkları

Kav (Esca) ve ahşap hastalıkları, bağlarda çoğunlukla kronik ve yıllar içinde ilerleyen hastalıklardır. Erken dönemde fark edilmesi zor olup, geç müdahale edildiğinde kalıcı omca kaybına yol açabilir.

• Yapraklarda:
  En tipik belirti, yaprak damarları nispeten yeşil kalırken damar aralarının sarıdan kızıl-kahverengiye döndüğü “kaplan deseni (tiger stripe)” görünümüdür. İleri aşamada yapraklar kurur ve erken dökülür.
• Sürgün ve dallarda:
  Göz uyanması gecikir, sürgün gelişimi zayıflar. Bazı dallarda ani solma ve kurumalar görülür. Eutypa dieback vakalarında sürgünler kısa boğumlu ve bodur kalır.
• Üzüm tanelerinde:
  Tane yüzeyinde dağınık veya tüm salkımı etkileyen koyu mor-kahverengi lekeler oluşabilir. Bu durum hem kaliteyi hem de pazarlanabilirliği düşürür.
• Gövde (odun dokusu) kesitinde:
  Gövde veya kalın dallar kesildiğinde, iç dokuda açık renkli, yumuşamış ve süngerimsi “kavlaşma” görülür. Hastalık ilerledikçe bu alan genişler ve iletim demetleri zarar görür.
• Akut form (Apopleksi / ani ölüm):
  Özellikle sıcak yaz günlerinde, daha önce belirti göstermeyen omcaların birkaç gün içinde tamamen solup kuruması ile karakterizedir.

Esca ve Ahşap Hastalıkları Neden Oluşur?

Bağlarda görülen Esca ve diğer ahşap hastalıkları, tek bir hastalık etmeninden değil, odun dokusunda gelişebilen farklı fungusların birlikte oluşturduğu bir hastalıklar kompleksinden kaynaklanır. Bu etmenler genellikle asmanın iletim dokularına yerleşerek zamanla odun yapısında bozulmalara neden olur ve omcanın verimliliğini olumsuz etkiler. Hastalığın ortaya çıkmasında en önemli faktörlerden biri budama sırasında oluşan yaralardır. Özellikle korumasız kalan budama yaraları, fungal etmenlerin odun dokusuna giriş yapması için uygun bir kapı oluşturur. Hastalık, yıllar içerisinde ilerlediği için yaşlı bağlarda ve uzun ömürlü omcalarda daha sık görülür.

Esca ve ahşap hastalıklarının yayılmasında budama aletlerinin dezenfekte edilmeden kullanılması da önemli bir risk faktörüdür. Hastalık etmenleri enfekte omcalardan sağlıklı bitkilere budama ekipmanları aracılığıyla taşınabilir. Bunun yanı sıra kuraklık, aşırı sıcaklık, hatalı budama uygulamaları, dengesiz gübreleme ve zayıf toprak koşulları gibi stres faktörleri asmaların direncini azaltarak hastalığın şiddetini artırabilir. Bu nedenle ahşap hastalıklarıyla mücadelede yalnızca hastalıklı dokuların kontrolü değil, aynı zamanda doğru budama teknikleri, hijyen uygulamaları ve bitki stresini azaltan yetiştiricilik önlemleri de büyük önem taşır.

Tedavi ve Çözümler

Esca ve ahşap hastalıklarında kesin bir kimyasal tedavi bulunmamaktadır. Mücadele temeli önleyici ve kültürel uygulamalara dayanır.

Kültürel ve Önleyici Önlemler

• Budama mümkün olduğunca kuru ve yağışsız havalarda yapılmalıdır.
• Kalın dallar yerine daha küçük çaplı kesimler tercih edilmelidir.
• Budama aletleri her parsel veya omca arasında dezenfekte edilmelidir.
• Şiddetli hasta dallar kesilip bağdan uzaklaştırılmalıdır. İlerlemiş vakalarda omca sökümü gerekebilir.

Budama Yarası Koruma Uygulamaları

• Budama sonrası yarayı kapatıcı ve koruyucu ürünler kullanılarak enfeksiyon riski azaltılabilir.
• Özellikle kış budaması sonrası yapılan uygulamalar, hastalığın bağ içinde yayılmasını önemli ölçüde sınırlar.

Kimyasal Mücadele

• Ahşap dokusu içinde ilerleyen bu hastalıklarda klasik fungisit uygulamaları sınırlı etkiye sahiptir.
• Kimyasal mücadele daha çok koruyucu ve enfeksiyonu önleyici yaklaşımla değerlendirilmelidir.
• Kullanılacak ürünlerde ruhsat durumu ve tavsiye edilen uygulama şekilleri esas alınmalıdır.

Uzmanımızdan Öneriler

Esca hastalığında “tam iyileşme” hedeflenmez; amaç hastalığın ilerlemesini yavaşlatmak ve omcanın ekonomik ömrünü uzatmaktır.

Antraknoz (Elsinoe ampelina)

Antraknoz (Elsinoe ampelina)Antraknoz, asmanın genç ve hassas dokularında önemli zararlar oluşturabilen fungal bir hastalıktır. Özellikle ilkbahar döneminde yağışlı ve nemli hava koşullarında hızla yayılabilir. Yapraklar, sürgünler, çiçek salkımları ve tanelerde oluşturduğu yaralar nedeniyle hem verim kaybına hem de ürün kalitesinin düşmesine neden olur. Hastalık, özellikle hassas üzüm çeşitlerinin yetiştirildiği bağlarda yakından takip edilmesi gereken önemli bağ hastalıklarından biridir.

Antraknoz Belirtileri Nelerdir?

Bağ antraknozu, özellikle ilkbahar aylarında genç ve hassas dokularda hemen fark edilen tipik belirtilerle ortaya çıkar. Hastalık; sürgün, yaprak, salkım sapı ve taneleri etkileyerek doğrudan verim ve kalite kaybına neden olur.

• Yapraklarda:
  Küçük, yuvarlak veya düzensiz şekilli, kenarları koyu renkli, ortası gri-açık renkli lekeler oluşur. Zamanla lekelerin merkezi dökülerek "delik yaprak" görünümü ortaya çıkar.
• Sürgün ve dallarda:
  Uzunlamasına, çökmüş, koyu kahverengi-siyah renkte yaralar meydana gelir. İleri dönemlerde sürgünlerde çatlamalar ve kırılmalar görülebilir.
• Çiçek ve salkımlarda:
  Salkım ekseni üzerinde koyu renkli nekrotik alanlar oluşur. Bu durum çiçek dökülmesine ve tane tutumunun azalmasına yol açabilir.
• Üzüm tanelerinde:
  Küçük, siyah-kahverengi ve çevresi kabarık lezyonlar görülür. Bu lezyonlar "kuş gözü (bird's eye)" olarak adlandırılan karakteristik görüntüyü oluşturur ve özellikle sofralık üzümlerde pazarlanabilirliği önemli ölçüde düşürür.

Antraknoz Neden Oluşur?

Bağ antraknozuna neden olan Elsinoe ampelina etmeni, kışı genellikle hastalıklı sürgünlerde, eski enfeksiyon yaralarında ve enfekte bitki artıklarında geçirir. İlkbaharda sıcaklıkların yükselmesi ve yağışların başlamasıyla birlikte aktif hale gelen fungus, özellikle genç ve hassas dokularda yeni enfeksiyonlar oluşturur. Hastalığın gelişimini en çok serin ve yağışlı ilkbahar koşulları destekler. Uzun süreli yaprak ıslaklığı ve sık yağışlar, sporların yayılması ve enfeksiyonun gerçekleşmesi için uygun ortam oluşturur.

Antraknoz riski, ince kabuklu ve hastalığa duyarlı üzüm çeşitlerinde daha yüksek olabilir. Ayrıca sık dikim yapılan veya hava dolaşımının yetersiz olduğu bağlarda nemin uzun süre korunması, hastalık gelişimini hızlandırabilir. Budama ve bağ temizliği uygulamalarının ihmal edilmesi de önemli bir risk faktörüdür. Özellikle enfekteli sürgün ve dal parçalarının bağda bırakılması, hastalık etmeninin bir sonraki sezon için yaşamını sürdürmesine ve yeni enfeksiyonların başlamasına neden olabilir. Bu nedenle antraknozla mücadelede iyi havalanan bir bağ yapısının oluşturulması, enfekte bitki artıklarının uzaklaştırılması ve koruyucu bitki koruma uygulamalarının zamanında yapılması büyük önem taşır.

Uzmanımızdan Öneriler

Antraknoz ile mücadelede önleyici yaklaşım esastır. Hastalık görüldükten sonra yapılan geç müdahaleler genellikle sınırlı başarı sağlar.

Kültürel Önlemler

• Bağ tesisinden önce toprak drenajı mutlaka iyileştirilmeli, taban suyu yüksek alanlardan kaçınılmalıdır.
• Hasta omcalar kökleriyle birlikte sökülerek bağ dışına çıkarılmalıdır.
• Sulama programı toprak yapısı ve iklim koşulları dikkate alınarak planlanmalıdır.
• Yeni tesislerde dayanıklı anaçlar ve sertifikalı fidanlar kullanılmalıdır.

Kimyasal Mücadele (İlaçlama)

• Phytophthora kaynaklı çürüklüklerde topraktan veya taç çevresine uygulanan fungisitler erken dönemde etkilidir.
• Armillaria için doğrudan kimyasal çözüm sınırlıdır. Kültürel önlemler ön plandadır.
• Uygulamalarda ruhsatlı ürünler, doğru doz ve uygulama zamanı esas alınmalıdır.
• Aynı etki mekanizmasına sahip ürünlerin arka arkaya kullanımından kaçınılarak direnç yönetimi sağlanmalıdır.

Uzmanımızdan Öneriler

Kök bölgesine yönelik uygulamalarda PHI, çevre ve yeraltı suyu riskleri mutlaka dikkate alınmalıdır.

Ölü Kol / Phomopsis (Phomopsis viticola)

Ölü kol hastalığı, bağlarda sürgün, yaprak, yaprak sapı ve salkımlarda zarar oluşturan önemli bir fungal hastalıktır. Hastalığa neden olan Phomopsis viticola etmeni, özellikle ilkbahar dönemindeki yağışlı hava koşullarında aktif hale gelir ve genç dokularda enfeksiyon oluşturur. Erken dönemde belirtiler hafif görülebilse de, zamanla sürgün kurumasına, göz kayıplarına ve kol ölümlerine neden olarak verim ile bağın uzun dönemli sağlığını olumsuz etkileyebilir. Özellikle yağışlı bölgelerde ve hastalıklı bitki artıklarının yeterince uzaklaştırılmadığı bağlarda ekonomik kayıplara yol açabilen önemli bir asma hastalığıdır.

Ölü Kol Hastalığı Belirtileri Nelerdir?

Ölü kol hastalığı belirtileri çoğunlukla ilkbaharda genç sürgünlerde ortaya çıkar. Hastalık ilerledikçe yapraklar, salkımlar ve çok yıllık odun dokusunda da zarar oluşturabilir.

Sürgünlerde
Yeni oluşan sürgünlerin ilk boğumlarında genellikle 2-5 mm uzunluğunda morumsu kahverengi lekeler görülür. Zamanla bu lekeler birleşerek sürgünü çevreleyen nekrotik alanlara ve çatlaklara dönüşebilir. Şiddetli enfeksiyonlarda sürgünler aynı sezon içinde kururken, daha hafif enfeksiyonlarda bir sonraki yıl gözlerin uyanmadığı görülebilir.

Kışlık Çubuklarda
Hastalığın en karakteristik belirtisi sonbahar ve kış döneminde ortaya çıkar. Normalde kahverengi olması gereken sürgün kabuğu beyazımsı bir görünüm alır ve üzerinde mantarın üreme yapıları olan küçük siyah noktalar (piknitler) belirginleşir.

Yapraklarda
Genç yapraklarda toplu iğne başı büyüklüğünde siyah lekeler ve bu lekelerin çevresinde sarı halkalar oluşabilir. İleri dönemlerde yapraklarda deformasyon, yırtılma ve delinmiş görünüm meydana gelebilir.

Salkım ve Salkım Saplarında
Yaprak sapları, sülükler ve salkım eksenlerinde morumsu siyah lekeler görülebilir. Şiddetli enfeksiyonlarda salkımlar kuruyabilir veya olgunlaşma döneminde koparak ürün kaybına neden olabilir. Hastalık yıllar içerisinde kol ve sürgünlerde kalıcı zarar oluşturabildiği için "ölü kol" olarak adlandırılır ve ekonomik açıdan önemli kayıplara neden olabilir.

Ölü Kol Hastalığı Neden Oluşur?

Ölü kol hastalığına neden olan Phomopsis viticola, yaşam döngüsünü büyük ölçüde ilkbahar yağışlarına bağlı olarak sürdürür. Hastalık etmeni kışı, enfekteli sürgünler üzerindeki siyah piknitlerde ve hastalıklı gözlerde geçirir. İlkbaharda gözlerin uyanmasıyla birlikte bu yapılar aktif hale gelir ve yağmur damlalarıyla taşınan sporlar genç sürgün, yaprak ve salkım dokularında yeni enfeksiyonlar oluşturur.
Hastalığın gelişimi için serbest su büyük önem taşır. Yağışlı geçen ilkbahar dönemleri, uzun süreli yaprak ıslaklığı ve yüksek nem koşulları enfeksiyon riskini önemli ölçüde artırır. Özellikle sık dikim yapılan ve hava sirkülasyonunun yetersiz olduğu bağlarda nem daha uzun süre korunduğu için hastalık daha hızlı yayılabilir. Bunun yanında enfekteli budama artıklarının bağda bırakılması da hastalık etmeninin bir sonraki sezona taşınmasına neden olur. Bu nedenle bağ temizliği, budama hijyeni ve iyi bir havalanma sağlayan terbiye sistemi uygulamaları ölü kol hastalığının yönetiminde büyük önem taşır.

Tedavi ve Mücadele Yöntemleri

Ölü kol hastalığında başarılı sonuç almak için erken dönemde ve düzenli mücadele programı uygulanmalıdır. Hastalık ilerleyip odun dokusuna yerleştikten sonra oluşan zararların geri dönüşü mümkün olmayabilir.

Kültürel Önlemler

• Hastalıklı sürgün ve kollar budama sırasında kesilerek bağdan uzaklaştırılmalıdır.
• Budama artıkları bağ içinde bırakılmamalı ve imha edilmelidir.
• Hastalıklı omcalardan aşı kalemi alınmamalıdır.
• Bağ içerisinde hava dolaşımını artıracak yeşil budama uygulamaları yapılmalıdır.
• Aşırı sulama ve aşırı vejetatif gelişimden kaçınılmalıdır.

Kimyasal Mücadele

Ölü kol hastalığında mücadeleye kış döneminden itibaren başlanması önemlidir.

• Budama sonrasında ve gözler uyanmadan önce yapılan kış uygulamaları,
• Sürgünler yaklaşık 2-3 cm olduğunda,
• Sürgünler 8-10 cm uzunluğa ulaştığında,
• Sürgünler 25-30 cm uzunluğa geldiğinde yapılan uygulamalar, hastalığın erken dönem enfeksiyonlarının kontrol altına alınmasına yardımcı olabilir/

Ölü Kol (Phomopsis) Mücadelesinde Polyram^® DF Kullanımı

Ölü kol hastalığı (Phomopsis viticola), özellikle ilkbahar yağışlarının yoğun olduğu dönemlerde genç sürgün ve yapraklarda enfeksiyon oluşturarak bağlarda önemli verim ve kalite kayıplarına neden olabilir. Hastalık etmeni enfekteli sürgünlerde ve kışlık çubuklarda yaşamını sürdürdüğünden, mücadelede koruyucu uygulamalar büyük önem taşır. Bu nedenle ölü kol hastalığıyla mücadelede amaç, enfeksiyon oluştuktan sonra tedavi etmekten çok genç dokuları enfeksiyondan korumaktır. Polyram^® DF, bağ ilaçlama programlarında ölü kol hastalığına karşı erken dönem koruyucu uygulamalarda kullanılan çözümler arasında yer alır. Özellikle budama sonrası dönemden başlayarak sürgün gelişiminin ilk evrelerinde yapılan uygulamalar, hastalığın yeni gelişen dokulara bulaşma riskinin azaltılmasına yardımcı olabilir. Bağ hastalıklarıyla mücadelede başarı için Polyram^® DF'nin, hastalık riskinin yüksek olduğu dönemlerde planlı bir program kapsamında kullanılması önemlidir.
Ölü kol hastalığında kimyasal mücadele tek başına yeterli değildir. Enfekteli sürgünlerin budama sırasında uzaklaştırılması, budama artıklarının bağdan çıkarılması, bağ içerisinde hava dolaşımının artırılması ve düzenli bağ hijyeninin sağlanması gibi kültürel önlemlerle desteklenen bir mücadele programı daha başarılı sonuçlar verir. Özellikle yağışlı ilkbahar koşullarında yapılan koruyucu uygulamalar, hastalığın bağ içerisinde yayılmasını sınırlamaya ve omcaların sağlıklı gelişimini korumaya katkı sağlayabilir.

Çözümlerimiz için link: Polyram^® DF

Virüs Hastalıkları

Bağlarda görülen virüs hastalıkları, mantar ve bakteri hastalıklarından temel olarak üç noktada ayrılır:

• Virüslerin doğrudan tedavisi yoktur. Bitki hastalandıktan sonra iyileştiren bir ilaç uygulaması yapılamaz.
• Virüsler genellikle sertifikasız üretim materyali ve vektör zararlılar (unlubitler, nematodlar gibi) aracılığıyla fark edilmeden yayılır.
• Enfekte asmalar bağda bırakıldığında hastalık kalıcı hale gelir, zamanla verimi ve kaliteyi düşürür ve omca ömrünü kısaltır.

Bu nedenle bağda virüs hastalıklarıyla mücadele önleyici yaklaşım, virüsten ari fidan kullanımı ve vektör yönetimi üzerine kuruludur.

Bağ yaprak kıvırcıklığı (GLRaV), Bağ Mozaik Virüsü

Bağlarda görülen virüs hastalıkları, asmanın gelişimini yavaşlatan, verim ve kalite kayıplarına yol açan önemli sorunlar arasında yer alır. Bu hastalıklar genellikle enfekteli fidan materyali, aşı kalemleri veya bazı vektör canlılar aracılığıyla yayılır ve bitki bünyesine girdikten sonra tamamen ortadan kaldırılması mümkün değildir. Bağ yaprak kıvırcıklığı (GLRaV – Leafroll Hastalığı) ve bağ mozaik virüsü, dünya genelinde bağcılıkta ekonomik kayıplara neden olan en yaygın virüs hastalıkları arasında bulunur. Hastalığın erken dönemde tespit edilmesi, sağlıklı fidan kullanımı ve bulaşma kaynaklarının kontrol altına alınması büyük önem taşır.

Bağ Yaprak Kıvırcıklığı (GLRaV grubu / Leafroll hastalığı) Belirtileri Nelerdir?

Bağ yaprak kıvırcıklığı hastalığı, dünya genelinde bağcılıkta önemli verim ve kalite kayıplarına neden olan virüs hastalıklarından biridir. Hastalık belirtileri çoğunlukla vejetasyon döneminin ilerleyen safhalarında daha belirgin hale gelir ve üzüm çeşidine bağlı olarak farklı şiddette görülebilir. Virüsle enfekte asmalarda sürgün gelişimi yavaşlayabilir, bitkiler bodur bir görünüm kazanabilir ve genel gelişim performansı olumsuz etkilenebilir.
Hastalığın en karakteristik belirtisi yapraklarda görülen kıvrılma ve renk değişimleridir. Yapraklar zamanla aşağıya ve içe doğru kıvrılırken, kırmızı üzüm çeşitlerinde kırmızımsı-mor tonlarda, beyaz üzüm çeşitlerinde ise sarımsı renklenmeler oluşabilir. Renk değişimi genellikle alt yapraklarda başlar ve sezon ilerledikçe yaprağın daha geniş bir bölümüne yayılabilir. Birçok çeşitte damarların yeşil kalması, yaprak ayasının ise renk değiştirmesi hastalığın ayırt edici özellikleri arasında yer alır.
Bağ yaprak kıvırcıklığı yalnızca yaprakları değil, salkım gelişimini ve meyve kalitesini de etkiler. Enfekte asmalarda salkımlar daha küçük kalabilir, üzümlerin olgunlaşması gecikebilir ve tanelerde yeterli renk gelişimi sağlanamayabilir. Bunun sonucunda şeker birikimi azalabilir, meyve kalitesi düşebilir ve hasat döneminde verim kayıpları ortaya çıkabilir. Özellikle sofralık, kurutmalık ve şaraplık üzüm üretiminde kalite kriterlerini doğrudan etkileyen bu durum, hastalığın ekonomik önemini artırmaktadır.

Bağ Yaprak Kıvırcıklığı Hastalığı Nasıl Yayılır?

Bağ yaprak kıvırcıklığı hastalığına neden olan GLRaV (Grapevine Leafroll-Associated Virus) grubu virüsler, bitki bünyesine girdikten sonra asma içerisinde kalıcı olarak yaşamlarını sürdürür. Bu nedenle virüs hastalıklarında mücadele, hastalığı tedavi etmekten çok bulaşmayı önlemeye dayanır. Hastalığın en önemli yayılma kaynaklarından biri virüs taşıyan aşı kalemleri, anaçlar ve sertifikasız üretim materyalleridir. Enfekteli fidanlarla kurulan bağlarda hastalık yıllar içinde geniş alanlara yayılabilir.
Virüsün bağ içerisinde yayılmasında bazı zararlılar da rol oynar. Özellikle unlubit türleri, virüsü enfekte asmalardan sağlıklı bitkilere taşıyabilen önemli vektörler arasında yer alır. Türkiye'de yapılan çalışmalarda GLRaV-1 ve GLRaV-3, bağlarda en yaygın görülen yaprak kıvırcıklığı etmenleri arasında bildirilmektedir. Bu nedenle virüsten ari sertifikalı fidan kullanımı, düzenli bağ kontrolleri ve vektör zararlılarla etkin mücadele, hastalığın yayılmasını önlemede temel uygulamalar arasında yer alır.

Bağ Yaprak Kıvırcıklığı Hastalığı ile Mücadele ve Önleme Yöntemleri

Bağ yaprak kıvırcıklığı hastalığında enfekte olmuş asmayı iyileştirecek doğrudan bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Bu nedenle mücadelede temel amaç, hastalığın bağ içerisinde yayılmasını önlemek ve yeni tesis edilen bağlarda sağlıklı üretim materyali kullanmaktır. Virüsten ari sertifikalı fidanların tercih edilmesi, hastalıklı asmaların belirlenerek sökülmesi ve bağda virüs taşıyabilecek unlubit gibi vektör zararlıların kontrol altında tutulması başarılı bir yönetim programının temelini oluşturur.

Bağlarda Yelpaze Yapraklılık Hastalığı (GFLV- Grapevine fanleaf virus –)

(“yelpaze yaprak”, “kısa boğum”, “bulaşık soysuzlaşma”)

Bağlarda yelpaze yapraklılık hastalığı, Grapevine Fanleaf Virus (GFLV) tarafından oluşturulan ve dünyada bağcılık açısından ekonomik öneme sahip virüs hastalıklarından biridir. Hastalık; yaprak, sürgün, kök ve meyve gelişimini etkileyerek verim ve kalite kayıplarına neden olabilir. Özellikle enfekteli üretim materyali ve virüsü taşıyan nematodlar aracılığıyla yayılan GFLV, bağ tesisinden itibaren dikkatle yönetilmesi gereken önemli asma virüs hastalıkları arasında yer alır.

Bağlarda Yelpaze Yapraklılık (GFLV) Belirtileri Nelerdir?

Yelpaze yapraklılık hastalığı belirtileri üzüm çeşidine, virüs yoğunluğuna ve çevre koşullarına bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Bazı yıllarda veya yüksek sıcaklık koşullarında belirtiler daha hafif görülebilir. Hastalığın en karakteristik belirtileri yapraklarda ortaya çıkar. Yaprak simetrisi bozulabilir, yaprak ayasında deformasyonlar gelişebilir ve yapraklar yelpazeyi andıran düzensiz bir görünüm kazanabilir. Bunun yanında yapraklarda sarılık, sarı lekeler ve damar bantlaşması gibi belirtiler görülebilir.
Virüs, sürgün gelişimini de olumsuz etkileyebilir. Enfekte asmalarda boğum araları kısalabilir, sürgünler zikzak şeklinde gelişebilir ve anormal dallanmalar ortaya çıkabilir. Bazı durumlarda çift boğum veya çift sürgün oluşumu görülebilir. Meyve ve salkım gelişiminde ise salkım sayısında azalma, düzensiz tane tutumu, küçük salkımlar ve gecikmiş olgunlaşma gibi sorunlar meydana gelebilir. Hastalık ilerledikçe asmalarda gelişme geriliği, zayıf büyüme ve genel bir verim düşüklüğü gözlenebilir.

Bağlarda Yelpaze Yapraklılık (GFLV) Hastalığı Nasıl Yayılır?

Bağlarda yelpaze yapraklılık hastalığına neden olan GFLV, bitki bünyesine girdikten sonra asma içerisinde kalıcı olarak yaşamını sürdürür. Bu nedenle virüs hastalıklarında mücadele, tedaviden çok bulaşmanın önlenmesine dayanır. Hastalık en yaygın olarak bulaşık kalem, anaç ve üretim materyalleriyle taşınır. Virüsün bağ içindeki yayılmasında ise kamalı nematodlar önemli rol oynar. Özellikle Xiphinema index ve Xiphinema italiae türleri, enfekteli köklerden sağlıklı asmalara virüs taşıyabilmektedir. Bu nedenle bulaşık topraklarda kurulan bağlarda hastalık uzun yıllar varlığını sürdürebilir.

Yelpaze Yapraklılık Hastalığı ile Mücadele ve Önleme Yöntemleri

GFLV'ye karşı enfekte olmuş asmayı iyileştirecek doğrudan bir tedavi yöntemi bulunmamaktadır. Bu nedenle mücadelede temel amaç hastalığın yeni bağlara taşınmasını önlemek ve bulaşma kaynaklarını kontrol altında tutmaktır. Virüsten ari sertifikalı üretim materyali kullanılması, hastalıklı asmalardan çoğaltım materyali alınmaması ve yeni bağların nematod bulaşıklığı bulunmayan alanlarda kurulması en etkili önlemler arasında yer alır.

Bağda Unlu Bit (Planococcus spp. ficus) Nedir? Belirtileri ve Mücadele Yöntemleri

Bağlarda verim ve kaliteyi doğrudan etkileyen zararlılar arasında yer alan unlu bit (Planococcus citri, Planococcus ficus), özellikle sıcak ve nemli koşullarda hızla çoğalarak ciddi kayıplara neden olabilir. Türkiye’de üzüm yetiştiriciliği yapılan pek çok bölgede görülebilen bu zararlı, zamanında önlem alınmadığında ürün miktarında ve kalitesinde önemli düşüşlere yol açar.

Bağda Unlu Bit Nasıl Tanınır?

Unlu bitler, küçük, oval şekilli ve yumuşak vücutlu zararlılar olup bağlarda yaprak, sürgün, gövde ve salkımlar üzerinde koloni halinde yaşamlarını sürdürür. Vücutlarını kaplayan beyaz, pamuksu ve unumsu görünüm sayesinde kolayca fark edilebilirler. Özellikle salkım araları, kabuk çatlakları, sürgün boğumları ve korunaklı bölgelerde yoğunlaşarak bitki özsuyuyla beslenirler. Yüksek popülasyonlarda bitki gelişimini zayıflatabilir, yapışkan balözü (honeydew) salgıları nedeniyle fumajin oluşumuna neden olabilir ve bazı virüs hastalıklarının yayılmasında rol oynayabilirler. Bu nedenle unlu bitler, bağlarda düzenli olarak takip edilmesi gereken önemli zararlılar arasında yer alır.

Bağda Unlu Bit Zararları Nelerdir?

Bağda unlu bit zararları, zararlının bitki özsuyunu emmesiyle başlayan ve hem verim hem de ürün kalitesi üzerinde önemli kayıplara yol açabilen bir süreçtir. Unlu bitler asmanın gelişimini zayıflatarak sürgün büyümesini yavaşlatır, verimde düşüşe neden olur ve yoğun bulaşıklıklarda bitkinin genel sağlığını olumsuz etkiler. Ayrıca salkım ve taneler üzerinde oluşturdukları pamuksu yapılar nedeniyle ürünün görünümünü bozarak pazarlanabilirliğini azaltırlar. Unlu bitlerin salgıladığı tatlımsı madde (balözü), fumajin olarak bilinen siyah renkli mantarların gelişmesi için uygun bir ortam oluşturur. Yaprak ve salkımlar üzerinde oluşan bu siyah tabaka fotosentezi azaltır, meyve kalitesini düşürür ve ürün değer kaybına neden olur. Bunun yanında balözü karıncaları bağa çekerek zararlının yayılmasını kolaylaştırabilir ve bitkide diğer zararlı ve hastalıkların gelişmesi için uygun koşullar oluşturabilir. Bu nedenle bağ unlubiti, bağlarda düzenli takip edilmesi gereken en önemli ekonomik zararlılar arasında yer alır.

Bağda Unlu Bit Ne Zaman Görülür?

Bağ unlubiti, kışı genellikle asmanın kabuk altlarında, gövde çatlaklarında ve korunaklı bölgelerde geçirir. İlkbaharda hava sıcaklıklarının yükselmesiyle birlikte yeniden aktif hale gelen zararlı, özellikle nisan ve mayıs aylarında kabuk altlarından çıkarak genç sürgünlere ve salkımlara geçiş yapar. Sıcak ve nemli koşullarda hızla çoğalabilen unlu bit popülasyonları, zamanında kontrol edilmediğinde bağlarda önemli verim ve kalite kayıplarına neden olabilir.

Bağda Unlu Bit ile Mücadele Yöntemleri

Unlu bit ile mücadelede erken tespit ve entegre yaklaşım büyük önem taşır.
Bağda unlu bit mücadelesinde erken teşhis ve entegre mücadele yaklaşımı büyük önem taşır. Kültürel önlemler kapsamında bağların aşırı sık ve gölgelik olmamasına dikkat edilmeli, budama ile hava sirkülasyonu artırılmalı ve zararlının barınabileceği kabuk altları temizlenmelidir. Ayrıca bulaşık sürgün ve salkımların uzaklaştırılması, popülasyonun yayılımını azaltmaya yardımcı olur.
Biyolojik mücadelede ise doğal düşmanların korunması önceliklidir. Predatör böcekler ve parazitoitlerin desteklenmesi, unlu bit popülasyonunun doğal yollarla baskılanmasına katkı sağlar. Bunun yanında, unlu bitlerin yayılmasını kolaylaştırabilen karınca popülasyonlarının kontrol altına alınması da etkili bir mücadele programının önemli unsurlarından biridir.

Kimyasal mücadele

Bağda unlu bit mücadelesi, zararlının yoğunluğuna ve bulaşıklık seviyesine göre planlanmalıdır. Mücadele uygulamaları genellikle asmanın yeşil aksam gelişiminin başladığı dönem ile salkım oluşum dönemi olmak üzere iki kritik dönemde gerçekleştirilir. Etkili bir sonuç elde edebilmek için uygulama sırasında yaprak, sürgün, gövde ve salkımlar dahil olmak üzere bitkinin tüm yüzeyinin ilaçla yeterli şekilde kaplanması büyük önem taşır. Doğru zamanda ve uygun teknikle yapılan uygulamalar, bağ unlubiti popülasyonunun kontrol altına alınmasına ve ürün kayıplarının azaltılmasına katkı sağlar

Uzmanımızdan Öneriler

Bitki koruma ürünleri kullanılırken mutlaka etiket bilgileri ve yerel tavsiyeler dikkate alınmalıdır.

Salkım Güvesi (Lobesia botrana)

Bağlarda ürün kaybını en hızlı büyüten zararlılardan biri salkım güvesidir. Ülkemizde birçok bağ alanında yaygındır ve sezon sonuna kadar mücadele gerektirebilen “ana zararlı” olarak tanımlanır.

Salkım Güvesi (Lobesia botrana) belirtileri nelerdir?

Salkım güvesi zararı, bağda gelişim dönemine bağlı olarak farklı belirtilerle ortaya çıkar. İlk dölde larvalar tomurcuk ve çiçeklerle beslenir. Beslenme sırasında salgıladıkları ince ipliklerle çiçek tomurcuklarını ve çiçekleri birbirine bağlayarak kümelenmiş bir görünüm oluştururlar. Bu zarar sonucunda çiçek ve tomurcuk dökülmeleri meydana gelir, ilerleyen dönemde ise seyrek taneli salkımlar oluşabilir.
İkinci dölde larvalar koruk dönemindeki genç tanelerde beslenir. Bu dönemde taneler üzerinde küçük delikler, beslenme izleri ve zarar gören tanelerde gelişim geriliği görülebilir. Tanelerin zarar görmesi hem verim kaybına hem de kalite düşüşüne neden olabilir.
Üçüncü döl ise salkım güvesinin en önemli ve ekonomik açıdan en zararlı dönemidir. Larvalar olgunlaşmakta olan üzüm tanelerinin içerisinde beslenerek tanelerde yaralanmalara neden olur. Zarar gören tanelerden özsu sızıntıları görülebilir ve bu yaralar mantari hastalık etmenlerinin salkıma yerleşmesini kolaylaştırır. Sonuç olarak salkımlarda çürüme artar, ürün kalitesi düşer ve özellikle sofralık üzümlerde pazarlanabilirlik önemli ölçüde azalır. Ayrıca larvaların oluşturduğu ipliksi ağ yapıları ve sızıntılar salkımların kirli görünmesine neden olarak ticari değer kaybına yol açabilir.

Salkım Güvesi Dönemleri – Yaşam Döngüsü

Salkım güvesi kışı pupa döneminde asma kabukları altında/korunaklı yerlerde geçirir.
İlkbaharda uygun sıcaklık-nem koşullarında kelebekler görülür. Uçuş akşamüstü, güneş battıktan sonra sıcaklık 10°C’nin üstündeyken başlar ve gece yarısına kadar sürebilir.
Dişiler yumurtalarını çiçek tomurcukları, çiçekler ve çiçek saplarına bırakır. Bir dişi genellikle 60-70, uygun koşullarda 100’e kadar yumurta bırakabilir.
1. döl gelişimi yaklaşık 35-40 gün sürebilir. 2. döl larvaları korukta, 3. döl larvaları olgun üzüm döneminde zararlıdır.
Türkiye’de genellikle 3 döl, iklimin çok uygun olduğu yer ve yıllarda 4 döl görülebileceği belirtilir.

Uzmanımızdan Öneriler

Salkım güvesinde en etkili yaklaşım izleme + kültürel önlemler + biyoteknik/biyolojik yöntemler + gerektiğinde kimyasal mücadele kombinasyonudur.

1) İzleme
Popülasyon takibi için feromon tuzakları yaygın kullanılır. Türkiye’de “Tahmin‑Uyarı” uygulamaları da bu izlemenin temelini oluşturur.

2) Kültürel önlemlerLarvaların faaliyeti için sıcaklık/nem bakımından asmanın iç ve alt kısımları daha uygundur. bu yüzden asmayı askıya almak, budama ve aralama ile iç kısmı havadar tutmak, bağı otlu bırakmamak ve kış temizliği yapmak zararlının faaliyetini azaltır.

3) Biyoteknik mücadele

Bağ zararlılarıyla mücadelede son yıllarda öne çıkan yöntemlerden biri biyoteknik mücadeledir. Bu yaklaşım, kimyasal uygulamaların yerine veya yanında kullanılarak zararlı popülasyonunu çevreye duyarlı şekilde kontrol etmeyi hedefler.
Biyoteknik mücadelede en yaygın uygulamalardan biri feromon temelli mücadele yöntemleridir. Özellikle salkım güvesi gibi önemli zararlılarda kullanılan bu yöntem, zararlının çiftleşme davranışını bozarak popülasyonun artışını engeller. Böylece doğrudan zarar azaltılırken kimyasal uygulama ihtiyacı da düşürülebilir.

Salkım Güvesine Karşı Feromon Tabanlı Çözümler

Bağlarda biyoteknik mücadelede kullanılan feromon bazlı çiftleşmeyi engelleme yöntemleri, zararlının üreme döngüsünü hedef alarak popülasyonun doğal olarak baskılanmasını sağlar. Bu yöntemde bağ içerisinde yayılan feromonlar, salkım güvesi gibi zararlıların çiftleşmesini zorlaştırır ve yeni nesil oluşumunu sınırlar. BASF’in bu alandaki çözümlerinden biri olan RAK^® 2 , bağ genelinde homojen feromon dağılımı oluşturarak zararlı baskısını azaltmaya yardımcı olur ve daha sürdürülebilir bir mücadele yaklaşımını destekler.

Bağ Koşnili ve Yaprak Piresi

Bağ Yaprak Piresi (Empoasca vitis / Empoasca spp.)

Bağ yaprak piresi (Empoasca vitis ve diğer Empoasca türleri), Türkiye’nin başlıca bağcılık bölgelerinde yaygın olarak görülen önemli emici zararlılardan biridir. Özellikle Ege, İç Anadolu ve Doğu Anadolu bölgelerindeki bağlarda sık rastlanan bu zararlı, yaprak özsuyunu emerek bitkinin normal gelişimini olumsuz etkiler. Yapraklarda sararma, kenarlarda kuruma ve ilerleyen dönemlerde bronzlaşma gibi belirtilere neden olan bağ yaprak piresi, yoğun bulaşmalarda fotosentez kapasitesinin azalmasına yol açar. Bunun sonucunda sürgün gelişimi zayıflar, salkımlar yeterince beslenemez ve üzüm kalitesinde düşüş görülebilir. Uzun süre kontrol altına alınmayan popülasyonlar ise bağlarda verim ve kalite kayıplarına neden olarak ekonomik zarara yol açabilir.

Bağ Yaprak Piresi Belirtileri Nelerdir? ve bağ yaprak piresi nasıl fark edilir?)

Yaprak üzerindeki tipik belirtiler:

• Ergin ve nimfler, asma yapraklarının alt yüzünde, damarlar boyunca bitki özsuyunu emerek beslenir
• Açık yeşil → sarı (beyaz üzümde) veya yeşil → kırmızımsı (siyah üzümde) renk değişimleri görülür.
• Yaprak kenarları zamanla içe doğru kıvrılır, kurur ve kahverengileşir.

Bu görünüm literatürde sıkça “yanık yaprak” görünümü olarak da tanımlanır.

Bağ Yaprak Piresi Yaşam Döngüsü ve Yayılışı

• Kışı genellikle ergin halde, bağ içindeki yabancı otlar ve çevredeki bitkiler üzerinde geçirir.

Türkiye koşullarında iklim ve bölgeye bağlı olarak yılda genellikle 3 döl verir.

Bağ yaprak piresi ile mücadele yöntemleri

Kültürel Önlemler

• Bağ içindeki yabancı otlar temizlenmelidir.
• Aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır.
• Asmanın hava almasını sağlayan budama sistemi tercih edilmelidir.

İzleme

• Yapraklar özellikle alt yüzlerinden düzenli kontrol edilmelidir.
• Nimf yoğunluğu yaprak başına belirli eşiğin üzerine çıktığında müdahale önerilir.

Biyolojik ve Kimyasal Mücadele

• Doğal düşmanların korunması önemlidir.

Kimyasal mücadelede:

• Zamanlama kritik öneme sahiptir
• Ruhsatlı ürünler, etikete uygun dozda kullanılmalıdır
• İl/ilçe tarım teşkilatı önerileri dikkate alınmalıdır.

Üzüm Çeşitleri

Bağ Yaprak Uyuzu (Colomerus / Eriophyes vitis)

Bağ yaprak uyuzu (Colomerus vitis), Türkiye'deki bağ alanlarının büyük bölümünde görülebilen ve yalnızca asma üzerinde yaşayan önemli bir akar zararlısıdır. Genellikle ilkbaharda gözlerin uyanmasıyla birlikte aktif hale gelen zararlı, yapraklarda oluşturduğu belirtilerle dikkat çeker ve uygun koşullarda vejetasyon dönemi boyunca zararını sürdürebilir. Yoğun bulaşmalarda yaprakların normal gelişimi bozulur, fotosentez kapasitesi azalır ve bitkinin enerji üretimi olumsuz etkilenir. Bunun sonucunda sürgün gelişimi zayıflayabilir, salkım ve tane gelişimi yeterli düzeyde gerçekleşmeyebilir. Uzun süre devam eden ve kontrol altına alınmayan bulaşıklıklarda ise bağlarda verim düşüklüğü ve ürün kalitesinde kayıplar görülebilir. Bu nedenle bağ yaprak uyuzunun erken dönemde tespit edilmesi ve düzenli takip edilmesi, sağlıklı ve verimli bir bağ yönetimi açısından büyük önem taşır.

Bağ yaprak uyuzu belirtileri nelerdir? ve bağda yaprak uyuzu nasıl fark edilir?

Bağ yaprak uyuzu (Colomerus vitis), belirtilerini çoğunlukla yapraklarda gösteren önemli bir akar zararlısıdır. Zararlının beslenmesi sonucunda yaprakların alt yüzeyinde gümüşümsü veya kehribar renkli, tüylü ve keçe benzeri oluşumlar meydana gelir. Bu belirtilerin karşısında, yaprakların üst yüzeyinde ise kabartılar, şişkinlikler ve düzensiz şekil bozuklukları oluşur. Bulaşıklığın ilerlediği durumlarda yaprak dokusunda sertleşme, deformasyon ve normal gelişimde bozulmalar görülebilir. Özellikle ilkbahar döneminde genç yaprakların düzenli olarak kontrol edilmesi, bağ yaprak uyuzunun erken dönemde tespit edilmesine yardımcı olur. Yoğun bulaşmalarda yaprakların fotosentez kapasitesi azalabilir ve buna bağlı olarak asmanın gelişimi ile verim potansiyeli olumsuz etkilenebilir.

Bağ Yaprak Uyuzu yaşam döngüsü ve yayılışı

Bağ yaprak uyuzu (Colomerus vitis), kışı ergin halde asma gözlerinde, kabuk çatlaklarında ve odunsu dokuların korunaklı bölgelerinde geçirir. İlkbaharda gözlerin uyanmasıyla birlikte aktif hale gelen zararlı, yeni oluşan yaprakların alt yüzeyine geçerek beslenmeye başlar. Beslenme faaliyetleri sonucunda yapraklarda uyuz belirtileri ortaya çıkar ve popülasyon uygun koşullarda hızla artabilir. Bağ yaprak uyuzu, sıcaklık ve çevre koşullarının elverişli olduğu yıllarda vejetasyon dönemi boyunca etkisini sürdürebilir. Türkiye'nin bağcılık yapılan hemen hemen tüm bölgelerinde görülebilen bu zararlı, geniş yayılış göstermesi nedeniyle bağlarda düzenli olarak takip edilmesi gereken önemli akar türlerinden biridir. Erken dönemde yapılan kontroller, zararlının yoğunluğunu belirlemek ve olası verim kayıplarını önlemek açısından büyük önem taşır.

Bağ yaprak uyuzu ile mücadele yöntemleri

Kültürel Önlemler

• Bağda düzenli budama ile hava sirkülasyonu sağlanmalıdır.
• Güçlü ve dengeli sürgün gelişimi desteklenmelidir.

Bu uygulamalar zararlının bağda tutunma ve çoğalma riskini azaltır.

İzleme

• Yapraklar özellikle alt yüzeylerinden düzenli kontrol edilmelidir.
• İlk belirtiler görüldüğünde popülasyonun seyri takip edilmelidir.
• Erken dönemde yapılan gözlem, gereksiz geç müdahalelerin önüne geçer.
• Entegre mücadele yaklaşımı esas alınmalıdır.

Biyolojik ve Kimyasal Mücadele

• Entegre mücadele yaklaşımı esas alınmalıdır.
• Bağda kullanılan uygulamaların:
• Zamanlaması doğru olmalıdır.
• Kimyasal mücadele gerekiyorsa:
• Sadece ruhsatlı ürünler kullanılmalı
• Etiket bilgilerine uyulmalı
• İl/ilçe tarım teşkilatlarının önerileri dikkate alınmalıdır.

Bağ yaprak uyuzu (Colomerus vitis) ile mücadelede kullanılan Kumulus®, kükürt içeren çözümüyle bağlarda zararlı baskısının azaltılmasına yardımcı olur. Kumulus®'un kullanım alanları ve ürün özellikleri hakkında detaylı bilgi almak için ürün sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

İki Noktalı Kırmızı Örümcek (Tetranychus urticae)

İki noktalı kırmızı örümcek (Tetranychus urticae), Türkiye’de bağlarda özellikle sıcak ve kurak dönemlerde yaygın olarak görülen önemli bir zararlıdır. Yaprakların alt yüzeyinde beslenerek bitki özsuyunu emen bu zararlı, uygun koşullarda çok hızlı çoğalabilir ve kısa sürede ekonomik düzeyde zarara neden olabilir. İki noktalı kırmızı örümcek belirtileri genellikle yapraklarda ortaya çıkar. İlk olarak yaprakların üst yüzeyinde açık sarı renkli, noktasal lekeler görülür. Zamanla bu lekeler birleşerek yaygın sararma ve renk bozulmalarına dönüşür. Yaprakların alt yüzeyinde ise zararlının kendisi ve yoğun bulaşıklıklarda ince ağ oluşumları fark edilebilir.
Bulaşıklığın ilerlediği durumlarda yapraklar bronz veya kahverengi bir görünüm alır, kuruyarak dökülebilir ve bitkinin fotosentez kapasitesi önemli ölçüde azalır. Bu belirtiler zaman zaman besin elementi eksiklikleri veya çevresel stres faktörleriyle karıştırılabilse de yaprak altlarında yapılan dikkatli kontroller doğru teşhise yardımcı olur. Şiddetli bulaşmalarda sürgün gelişimi zayıflar, salkımlar yeterince beslenemez ve sonuç olarak üzümde verim ile kalite kayıpları görülebilir. Bu nedenle iki noktalı kırmızı örümceğin erken dönemde tespit edilmesi ve düzenli olarak takip edilmesi, bağlarda sağlıklı gelişim ve yüksek ürün kalitesinin korunması açısından büyük önem taşır.

İki noktalı kırmızı örümcek ile mücadele yöntemleri

• Kültürel Önlemler
• Bağda aşırı azotlu gübrelemeden kaçınılmalıdır.
• Asmaların su stresine girmemesine dikkat edilmelidir.
• Bağın hava almasını sağlayacak uygun budama sistemleri tercih edilmelidir.
• İzleme
• Yapraklar özellikle alt yüzeylerinden düzenli olarak kontrol edilmelidir.
• İlk sarı beneklenmeler görüldüğünde popülasyon yakından izlenmelidir.
• Erken dönemde yapılan gözlem, geç ve zor müdahalelerin önüne geçer.
• Biyolojik ve Kimyasal Mücadele
• Entegre mücadele yaklaşımı esas alınmalıdır.
• Bağda kullanılan uygulamaların: Zamanlaması doğru olmalıdır.
• Kimyasal mücadele gerekiyorsa: Sadece ruhsatlı ürünler kullanılmalı
• Etiket bilgilerine uyulmalı
• İl/ilçe tarım teşkilatlarının önerileri dikkate alınmalıdır.

Trips ve Diğer Yapraktan Beslenen Emici Zararlılar

Tripsler ve benzeri emici zararlılar, bağlarda çoğunlukla yapraklar üzerinden beslenerek bitki özsuyunu emer ve fotosentez kapasitesini doğrudan baskılar. Bu zararlılar genellikle erken dönemde fark edilmesi zor belirtilerle başlar ve uygun iklim koşullarında ise kısa sürede popülasyonlarını artırarak omcanın gelişimini ve ürün kalitesini olumsuz etkiler. Bu nedenle bağlarda emici zararlılara karşı düzenli gözlem, erken teşhis ve entegre mücadele yaklaşımı, sezon boyunca sağlıklı ve dengeli bir gelişim için kritik öneme sahiptir.

İlaçlama ve Zirai Mücadele

Bağlarda hastalık ve zararlılara karşı yürütülen zirai mücadelede başarı, doğru zamanı, doğru dozu ve doğru uygulama yöntemini birlikte planlamakla mümkündür. İlaçlama programları, asmanın fenolojik gelişimi, hedef zararlı veya hastalığın biyolojisi ve çevresel koşullar dikkate alınarak oluşturulmalıdır.

Fenolojik Dönemlere Göre İlaçlama Takvimi

Bağlarda ilaçlama planlaması, asmanın gelişim evrelerine göre yapılmalıdır:

Uyku dönemi → tomurcuk patlaması → çiçeklenme → tane tutumu → olgunlaşma

Her fenolojik dönemde karşılaşılan riskler farklıdır. Bu nedenle uygulamalar, koruyucu veya müdahale edici yaklaşımlar çerçevesinde doğru zamanda yapılmalıdır. Rastgele veya takvime bağlı, fenoloji dışı uygulamalar hem etkinliği düşürür hem de kalıntı riskini artırır.

İlaçlama takvimi için tıklayın: Bağ İlaçlama Programı

Agrigenius Dijital Karar Destek Sistemi ile Bağlarda Entegre Mücadele Yönetimi

Bağlarda sürdürülebilir bir mücadele programı oluşturabilmek için yalnızca hastalık ve zararlıları tanımak yeterli değildir. Fenolojik gelişim, iklim koşulları, biyotik ve abiyotik riskler ile uygulama zamanlamasının birlikte değerlendirilmesi gerekir. Agrigenius Dijital Karar Destek Sistemi, bu çok bileşenli yapıyı bütüncül olarak ele alarak bağlarda entegre mücadele yönetimini destekleyen dijital bir platformdur.
Agrigenius, sahaya yerleştirilen iklim ve çevre istasyonlarından (nMETOS), sensörlerden ve farklı veri kaynaklarından elde edilen bilgileri analiz eder. Bu sayede bağa özgü yerelleştirilmiş iklim verileri, fenolojik dönemlerle birlikte yorumlanarak karar alma süreçlerine destek sağlar.
Agrigenius, bağlarda yağış, sıcaklık, bağıl nem, yaprak ıslaklığı, rüzgâr şiddeti gibi iklimsel verileri saatlik ve günlük bazda izler. Geçmiş verilerin yanı sıra kısa vadeli öngörüler sunarak, hastalık ve zararlı gelişimi açısından kritik koşulların daha iyi değerlendirilmesini sağlar. Bu yaklaşım fenolojik dönemlerle birlikte ele alınarak, müdahale zamanlarının daha doğru belirlenmesine katkı sunar.
Sistem, bağlarda önemli hastalıklar (mildiyö, külleme, kurşuni küf, black rot) ve zararlılar (salkım güvesi, unlu bit, yaprak pireleri) için erken uyarı ve risk tahmini üretir. Hastalıkların enfeksiyon süreçleri ile zararlıların biyolojik gelişim ve jenerasyon aşamaları grafikler üzerinden takip edilebilir. Böylece müdahaleler, yoğunluk oluştuktan sonra değil, risk oluşumuna yakın aşamalarda planlanabilir.
Agrigenius, bağlarda don ve yüksek sıcaklık gibi abiyotik stres faktörlerine karşı da erken uyarılar sunar. Düşük ve yüksek sıcaklık riskleri önceden değerlendirilerek, bitki gelişimini olumsuz etkileyebilecek durumlar için erken önlem alınmasına yardımcı olunur. Ayrıca su stresi ve sulama ihtiyacına yönelik yorumlar, sezonun gidişatına göre planlama yapılmasını destekler.
Sistem içerisinde, risk özelinde ruhsatlı bitki koruma ürünlerinin görüntülenmesi ve uygulama zamanlamasına yönelik değerlendirmelerin yapılması mümkündür. Yapılan uygulamaların kayıt altına alınabilmesi, sezon boyunca bağ yönetiminin izlenebilirliğini artırır ve entegre mücadele yaklaşımını güçlendirir.
Agrigenius Dijital Karar Destek Sistemi, bağlarda kullanılan bitki koruma ürünlerinin yerine geçmeyi değil, bu ürünlerin doğru zamanda, doğru koşullarda ve entegre mücadele prensipleri doğrultusunda kullanılmasını desteklemeyi amaçlar. Bu yaklaşım, hem mücadele etkinliğinin artırılmasına hem de uzun vadede bağ sağlığının korunmasına katkı sağlar

download Agrigenius bağ broşürü için tıklayın!

north_east Agrigenius hakkında daha fazlası Youtube kanalımızda. Tıklayın!

Direnç Yönetimi: Etken Madde Rotasyonu

Direnç yönetimi, hem ürün etkinliğinin korunması hem de sürdürülebilir bağcılık açısından kritik öneme sahiptir.

Pre-hasat Süreleri (PHI) ve Yasal Gereksinimler

• Tüm bitki koruma ürünlerinde olduğu gibi bağlarda da:
• Son ilaçlama ile hasat arasındaki süre (PHI) mutlaka dikkate alınmalıdır
• Etiket üzerinde yer alan yasal talimatlara uyulmalıdır
• Kalıntı riskine yol açabilecek uygulamalardan kaçınılmalıdır

Bu gereklilikler hem iç piyasa hem de ihracat açısından bağ ürünlerinin güvenilirliğini doğrudan etkiler.

Entegre Mücadele ve Sürdürülebilirlik

Bağlarda hastalık ve zararlılarla mücadele, kısa vadeli çözümler yerine uzun vadeli ve dengeli bir yönetim anlayışı gerektirir. Entegre mücadele yaklaşımı, bağ ekosistemini bir bütün olarak ele alarak hem üretim sürekliliğini hem de çevresel ve ekonomik sürdürülebilirliği hedefler. Bu yaklaşımda temel amaç, zararlıları tamamen ortadan kaldırmak değil; onları ekonomik zarar eşiğinin altında tutacak şekilde yönetmektir.

Entegre Zararlı Yönetimi (IPM) Prensipleri

Entegre Zararlı Yönetimi (IPM), bağcılıkta hastalık ve zararlı kontrolünün temelini oluşturur. IPM yaklaşımında yalnızca kimyasal uygulamalara odaklanılmaz. Bunun yerine izleme, erken uyarı, kültürel önlemler, biyolojik yöntemler ve gerektiğinde kimyasal müdahaleler birlikte değerlendirilir.
Bu sistematik yaklaşımda mücadele kararları zararlı yoğunluğu, gelişim evresi ve ekonomik zarar eşiği dikkate alınarak verilir. Böylece gereksiz uygulamaların önüne geçilirken bağ sağlığı ve ürün kalitesi korunur.
IPM yaklaşımının sahadaki en önemli destekçilerinden biri erken uyarı sistemleridir. Bu sistemler, hastalık ve zararlıların ortaya çıktıktan sonra değil, risk oluşmaya başladığında fark edilmesini sağlar. Böylece müdahaleler daha hedefli ve zamanında yapılabilir.
Agrigenius Dijital Karar Destek Sistemi gibi erken uyarı çözümleri fenolojik gelişim, iklim verileri ve biyotik riskleri birlikte değerlendirerek IPM kararlarının daha sağlıklı verilmesine katkı sunar. Bu yaklaşım, hem mücadele etkinliğini artırır hem de kimyasal uygulamaların minimumda tutulmasına yardımcı olur.

Agrigenius link
north_east Agrigenius video link
download Agrigenius broşür link:

Organik Bağcılıkta Hastalık ve Zararlı Yönetimi

Organik bağcılık ve benzeri alternatif üretim sistemlerinde hastalık ve zararlı yönetimi, büyük ölçüde önleyici uygulamalara dayanır. Bu sistemlerde doğru çeşit seçimi, bağın ekolojik dengesinin korunması ve düzenli izleme çok daha kritiktir.
Biyolojik kökenli, seçici ve çevreyle uyumlu çözümler bu tür üretim modellerinde önemli bir yer tutar. Organik veya düşük girdili bağcılık sistemleri, entegre mücadele yaklaşımının prensiplerinden beslenerek uygulanır.

İklim Değişikliğinin Bağcılıkta Hastalık ve Zararlı Dinamiklerine Etkisi

İklim değişikliği, bağcılıkta hastalık ve zararlı risklerini doğrudan etkilemektedir. Artan sıcaklıklar, bazı zararlıların döl sayısını artırırken, düzensiz yağışlar hastalık basıncının seyrini değiştirmektedir. Ayrıca ani sıcaklık düşüşleri ve ekstrem hava olayları, asmanın stres seviyesini yükselterek hastalıklara karşı hassasiyeti artırabilir.
Bu değişken koşullar altında geleneksel, sabit mücadele programları yetersiz kalmaktadır. Bu nedenle bağcılıkta risk temelli, esnek ve veriyle desteklenen entegre mücadele yaklaşımları her zamankinden daha önemli hâle gelmiştir.

Bağlarda stres yönetimine destek için ElitPlus™ ürünümüzü keşfetmek için tıklayın.

Sık Sorulan Sorular

• Bağda sorun çıkmaması için en önemli şey nedir?
  Bağda sorun yaşanmaması için en önemli unsur düzenli gözlem ve erken müdahaledir. Sorunlar erken dönemlerde fark edildiğinde önlemek, tedavi etmeye göre her zaman daha kolay ve etkilidir.
• Üzüm yapraklarında yağ lekesi gibi sararmalar var, neden olur?
  Yapraklardaki yağ lekesi şeklindeki sararmalar genellikle mildiyö hastalığının belirtisidir. Nemli ve yağışlı koşullarda daha sık görülür ve uygun ortamda hızla yayılabilir.

• Yaprakların üstünde beyaz kül gibi tabaka oluştu, bu ne olabilir ?
  Bu durum çoğunlukla külleme hastalığına işaret eder. Külleme, özellikle ılık ve kuru havalarda bağlarda yaygın olarak görülür ve erken dönemde kontrol altına alınmalıdır.
• Üzüm taneleri sararıyor, gelişimi durdu, neden olur?
  Bu durum beslenme dengesizliği, iklim stresi veya hastalık baskısından kaynaklanabilir. Kesin neden, bağın genel durumu birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.
• Üzüm taneleri neden çatlar ?
  Ani yağışlar, düzensiz sulama uygulamaları veya botrytis (kurşuni küf) gibi hastalıklar üzüm tanelerinde çatlamaya neden olabilir.
• Bağda sararmaya ne iyi gelir?
  Bağda sararmaya çözüm için önce neden belirlenmelidir. Sararma; hastalık, besin eksikliği, sulama hataları veya zararlı baskısından kaynaklanabilir. Doğru teşhis sonrası uygun bitki koruma veya besleme uygulamaları yapılmalıdır.
  Hastalık kaynaklıysa: Erken dönemde doğru fungisit uygulaması etkilidir.
  Besin eksikliğine bağlıysa: Toprak ve yaprak analizine göre dengeli gübreleme yapılmalıdır.
  Sulama kaynaklıysa: Düzenli ve kontrollü sulama ile iyi drenaj sağlanmalıdır.
  Zararlı kaynaklıysa: Yoğunluk durumuna göre uygun insektisit veya akarisit uygulanmalıdır.

• Sararan yapraklar tekrar yeşile döner mi?
  Tamamen sararan bir yaprak yeniden yeşile dönmez. Ancak neden erken tespit edilip kontrol altına alınırsa, bitkinin daha sonra çıkan yeni yaprakları sağlıklı gelişir ve verim kaybı sınırlı kalır.

• Yağmurdan önce mi sonra mı ilaçlama yapılır?
  Genellikle yağmurdan önce ilaçlama tercih edilir. Koruyucu fungisitler yağmurdan 6-12 saat önce uygulandığında yaprağa tutunur ve hastalık girişini engeller. İlaçlama sonrası ilk saatlerde şiddetli yağmur olursa uygulamanın tekrarı gerekebilir.
• Bağda mildiyö ile külleme nasıl ayırt edilir?
  Mildiyö yaprak alt yüzeyinde küflenir, külleme ise yaprak ve tanenin üstünde beyaz toz şeklinde görülür.

• Bağda virüs hastalığına ilaç var mı?
  Virüs hastalıklarına doğrudan etkili bir ilaç yoktur. Mücadelede virüsten ari fidan kullanımı ve virüsü taşıyan zararlılarla mücadele esastır.
• Bağda yapraklar neden kıvrılır?
  Yaprak kıvrılması bazı virüs hastalıklarının tipik belirtisidir. Mevsim ilerledikçe yapraklarda içe doğru kıvrılma ve renk değişimleri daha belirgin hale gelir.
• Üzüm geç olgunlaşıyor ve rengi soluk kalıyor, nedeni nedir?
  Hastalık veya stres altındaki asmalarda olgunlaşma gecikebilir. Bu durumda salkımlar küçük kalabilir, meyve rengi soluk olur ve şeker oranı düşer.
• Bağlarda en sık görülen hastalıklar nelerdir?
  Bağlarda en yaygın hastalıklar mildiyö, külleme ve botrytistir. Bu hastalıklar özellikle nem, hava sirkülasyonu ve yanlış uygulamalarla hızla yayılarak verim ve kalite kayıplarına neden olabilir.

Size en yakın uzmanımızı bulmak için tıklayın

• Bağlarda hastalık riski neye göre değişir?

Bağlarda hastalık riski iklim koşulları, yetiştirilen üzüm çeşidi, terbiye sistemi ve bakım uygulamalarına bağlı olarak değişir. Özellikle nemli ve yağışlı yıllarda risk daha yüksektir.

• Üzüm bağına kükürt ne zaman atılır?

Üzüm bağlarında kükürt uygulaması, genellikle tomurcuk patlamasından itibaren başlar ve sezon boyunca hastalık riskine bağlı olarak 10-15 gün aralıklarla devam eder.
Kükürt, bağlarda özellikle külleme hastalığına karşı etkili bir koruyucu çözümdür. Ancak yüksek sıcaklık, yağış ve yanlış hastalık hedefi gibi durumlarda etkisi azalabilir. Doğru zamanda ve uygun koşullarda uygulanması büyük önem taşır.

• Bağlarda gübreleme programı neye göre belirlenmelidir?
  Bağlarda gübreleme programı, toprak ve yaprak analiz sonuçlarına göre planlanmalıdır. Dengeli besleme, sağlıklı gelişim ve kaliteli ürün elde etmek için kritik öneme sahiptir.
• Bağlarda terbiye sistemi neden önemlidir?
  Terbiye sistemi ışıklanma, hava sirkülasyonu ve hastalık riskini doğrudan etkiler. Doğru sistem, yetiştirilen çeşide ve amaçlanan ürüne göre seçilmelidir.

Bağ Tesisinde Sık Yapılan Hatalar

Bağcılıkta yapılan yanlışların önemli bir kısmı, bağ kurulumunun ilk aşamalarında ortaya çıkar. Bu hatalar ilerleyen yıllarda verim düşüklüğüne, kalite kaybına ve yüksek maliyetlere neden olabilir. Aşağıda bağ tesisinde üreticilerin en sık karşılaştığı hatalar yer almaktadır.
1) Toprak Analizi Yaptırmadan Bağ Kurmak
En yaygın hataların başında, toprak analizi yapılmadan bağ tesisine başlanması gelir. Toprak yapısı bilinmeden yapılan bağlarda yanlış anaç seçimi, dengesiz gübreleme ve zayıf kök gelişimi sıkça görülür. Bu durum, bağın daha ilk yıllardan itibaren verim kaybetmesine neden olabilir.
2) Yanlış Yer Seçimi
Bağ kurulacak arazinin drenaj durumu, don riski ve hava sirkülasyonu yeterince değerlendirilmediğinde ciddi sorunlar ortaya çıkabilir. Özellikle taban suyu yüksek, çukur veya don riski fazla olan arazilerde kurulan bağlarda hastalık ve gelişim problemleri daha sık görülür.
3) Dikim Aralıklarını Yanlış Planlamak
Çok sık dikim yapılan bağlarda asmalar birbirini gölgeler, hava dolaşımı azalır ve mantari hastalık riski artar. Aşırı seyrek dikimde ise arazi kullanım verimliliği düşer. Dikim aralıkları belirlenirken asmanın olgun dönemdeki gelişme gücü mutlaka hesaba katılmalıdır.
4) Anaç ve Üzüm Çeşidi Uyumsuzluğu
Toprağa ve iklime uygun olmayan anaçlar, üzüm çeşidinin potansiyelini sınırlar. Yanlış anaç-çeşit kombinasyonu zayıf gelişim, dalgalı verim ve kısa bağ ömrü gibi sorunlara neden olur. Bu hata, çoğu zaman yıllar sonra fark edilir ve geri dönüşü oldukça zordur.
5) Bağ Yönünü ve Destek Sistemini Göz Ardı Etmek
Bağ sıralarının yanlış yönde kurulması, asmaların güneşi dengesiz almasına sebep olur. Ayrıca bağ kurulurken destek ve terbiye sisteminin baştan planlanmaması, ilerleyen yıllarda hem işçilik hem de maliyet artışına yol açar.
6) İlk Yıllarda Erken Verim Beklemek
Yeni kurulan bağlarda yapılan önemli hatalardan biri, ilk yıllarda ürün alma isteğidir. Oysa ilk 2-3 yılın temel amacı kök gelişimi, iskelet yapının oluşturulması ve asmanın güçlenmesidir. Erken verime zorlanan bağlar, ilerleyen yıllarda hızlı şekilde yıpranır.
7) Uzun Vadeli Plan Yapmamak
Bağ, uzun vadeli bir yatırımdır. Bağın ekonomik ömrü, ilk planlama aşamasında verilen kararlara bağlıdır. Sadece ilk dikim maliyetine odaklanmak bakım, mekanizasyon ve pazarlama koşullarının göz ardı edilmesine neden olur.

Uzmanımızdan Öneriler

Bağ tesisinde yapılan hataların büyük bölümü ilk yıllarda fark edilmez, ancak etkileri yıllar boyunca devam eder. Bu nedenle bağ kurulumu aşamasında acele edilmemeli, teknik bilgi ve planlama ön planda tutulmalıdır.